فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن

فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن

نقد انگارۀ تحریف قرآن توسط شیعه در کتاب تاریخ القرآن عند الإثنی عشریة

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات عرب ، دانشکدۀ علوم قرآنی مراغه، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، مراغه، ایران .
2 کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
چکیده
کتاب تاریخ القرآن عند الإثنی عشریة؛ دراسة نقدیة ثر عبدالعزیز بن عبدالرحمن الضامر است که به زعم خود بر اساس تتبع تاریخی نگاشته؛ حال آنکه رویکرد وی اتهام‌زنی به شیعه در حوزۀ علوم قرآنی است. بحث تحریف قرآن یکی از فصول کتاب مزبور است که مؤلف با روش تقطیع مطالبِ منقول از علمای شیعه و برجسته نمودن اقوال تقطیع‌شده، در پی اثبات شبهات وارد بر شیعه در حوزۀ تحریف قرآن است. نوشتار حاضر به روش توصیفی‌تحلیلی، ضمن مفهوم‌شناسی تحریف و اشاره به محتوای بحث تحریف در کتاب مذکور، نظرات ناصواب عبدالعزیز الضامر را بر پایۀ براهین عقلی و نقلی و با استفاده از مصادر معتبر شیعی و سنّی، در بوتۀ نقد قرار داده است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که ادعاهای الضامر کاملاً دور از واقع است و صرفاً بر اساس بغض و کینه نسبت به مکتب اهل‌بیت (ع) پایه‌ریزی شده است. همچنین این مطالعه نشان‌دهندۀ لزوم برخورد علمی و منصفانه با مسائل دینی است تا از گسترش فتنه و تفرقه جلوگیری شود؛ زیرا آثار و نظریاتی که بر مبنای نادرست و کینه‌ورزی شکل می‌گیرد، تنها موجب تفرقه میان مسلمانان می‌شود و ارزش و جایگاه علمی و استنادی ندارد. اتهامات مذکور در کتاب یادشده، با واقعیت‌های تاریخی و علمی سازگار نیست. این مقاله بر این نکته تأکید می‌کند که قرآن کریم از هر نوع تحریفی مصون مانده و نقش مسلمانان واقعی، اعم از شیعه و سنی، در صیانت از آن روشن است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Critique of the Notion of Quranic Distortion by Shi’a in the book Tārīkh al-Qur’an ‛Inda al-Ithnā ‘Asharīyah

نویسندگان English

Bahman Hadilo 1
Mohammad Alimohammadi 2
1 Assistant Professor at the University of Quranic Sciences and Teachings, Qom, Iran
2 MA in Quran and Hadith Sciences, Allameh Tabataba’i University.
چکیده English

Cheerfulness (Nashāṭ) is a concept that has internal, behavioral, and social dimensions and is associated with notions such as satisfaction, hope, smiling, and mental and social health. In the Qurʾānic perspective, cheerfulness is a state of inner happiness, heartfeltsureness, and spiritual contentment arising from connection with God, faith, gratitude for blessings, righteous deeds, and hope for divine reward. This research aims to explain the concept of cheerfulness based on a content analysis of related concepts in the verses of the Holy Qurʾān. The research method is qualitative content analysis with an inductive approach. For this purpose, a list was used as the data collection tool, and Qurʾānic software was employed to prepare and extract the relevant verses. The analysis and examination of the findings indicate that the cause or context of cheerfulness is significant and has positive or negative aspects. In general, cheerfulness can be divided into two categories: praiseworthy cheerfulness and blameworthy cheerfulness. The most important results of the research are that: praiseworthy and desirable cheerfulness from the perspective of the Holy Qurʾān includes faith-based and divine cheerfulness, which is connected to monotheistic values, spirituality, gratitude, and piety, and in the Hereafter leads to divine satisfaction and otherworldly felicity; whereas blameworthy and reprehensible cheerfulness from the perspective of the Holy Qurʾān includes non-faith-based cheerfulness, which is associated with factors such as worldly wealth and property and illegitimate pleasures, and in the Hereafter leads to fall and divine punishment.

کلیدواژه‌ها English

Distortion, Holy Quran, Shi&‌rsquo
a, Abd al-Aziz al-Dhamir, Tārīkh al-Qur&‌rsquo
an ‛inda al-Ithnā &‌lsquo
asharīyah.
قرآن کریم
آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن؛ حسینی اشکوری، احمد. (1403ق). الذریعة إلی تصانیف الشیعة. دار الأضواء.
ابن أبی زینب، محمد بن ابراهیم‏. (1362 ‏). الغیبة للنعمانی. (احمد فهرى زنجانى، مترجم). دار الکتب الإسلامیة.
ابن بابویه، محمد بن على‏. (1367 ‏). ترجمه من لا یحضره الفقیه. بی نا.
ابن بابویه، محمد بن علی‏. (1372 ‏). ترجمه عیون أخبار الرضا علیه السلام‏. (حمید رضا مستفید و على اکبر غفارى، مترجمان). نشر صدوق‏.
ابن حنبل، احمد بن محمد. (1416 ق). مسند احمد بن حنبل. مؤسسه الرسالة.
ابن درید، محمد بن حسن. (بی‌تا). جمهرة اللغة. بی نا.
ابن فارس، احمد. (1404 ق). مقاییس اللغة. (عبدالاسلام محمد هارون، محقق). مکتب الاعلام الاسلامی.
ابن منظور، محمد بن مکرم. (بی‌تا). لسان العرب. بی نا.
اشعری، ابوالحسن، علی بن اسماعیل،(1400ق). مقالات الاسلامیین . دار النشر فرانز شتاینر
البخارى، محمدبن‏اسماعیل. (1418 ق). صحیح البخارى. دارالفکر.
بستانى، فواد افرام. (1375). فرهنگ ابجدى. نشر اسلامی.
حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله. (1435 ق). المستدرک علی الصحیحین. دار التأصیل.
حسکانی، حاکم.(1411 ق). شواهد التنزیل لقواعد التفضیل. وزارت ارشاد.
خویی، ابوالقاسم.(1394ق). البیان فی علوم القرآن. مطبعة علمیه.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد. (1374). مفردات الفاظ قرآن. بی نا.
زرکشی، محمدبن بهادر.(1410ق). البرهان فی علوم القرآن. دار المعرفة.
سیوطى، عبدالرحمن‌بن‌ابى‏بکر. (1416 ق). الإتقان فی ‌علوم ‌القرآن. دارالفکر.
شرف الدین، سید عبدالحسین. (1377). اجتهاد در مقابل نص. دفتر انتشارات اسلامی.
شوشترى، محمد تقى. (1418 ق). قاموس الرجال. نشر اسلامى.
الضامر، عبدالعزیز بن عبدالرحمن. (1437ق). تاریخ القرآن عند الأثنی عشریة. دارالکتب العلمیة.
طباطبایى، محمدحسین. (1374). المیزان فی تفسیر القرآن. (محمد باقر موسوى، مترجم). جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامى.
طوسى، محمد بن الحسن‏. (1420 ق). فهرست کتب الشیعة و أصولهم و أسماء المصنّفین و أصحاب الأصول. (عبدالعزیز طباطبائى، محقق). مکتبة المحقق الطباطبائی‏.
ظهیر، احسان الهی؛ و عفانی، سید. (1429ق). الشیعة و القرآن. دار ابن‌حزم.
الغروی الأردبیلی، محمد بن علی. (1403 ق). جامع‏ الرواة. مکتبة المرعشی النجفی.
الفخر الرازی، محمدبن حسن. (1415 ق). التفسیر الکبیر. دار احیاء التراث العربى.
فراهیدى، خلیل بن احمد. (بی‌تا). کتاب العین. بی نا.
فیض کاشانى، محسن. (1402 ق). تفسیر الصافى (حسین اعلمى، محقق). مؤسسه اعلمى.
قفاری، ناصر. (بی تا). أصول مذهب الشیعة الإمامیة الإثنی عشریة. دار طیبة للنشر والتوزیع.
کلینى، محمد بن یعقوب. (1407 ق). الکافی. بی نا.
مال الله، محمد بن سلیمان؛ و نجفی، محمد أحمد. (1409ق). الشیعة و تحریف القرآن. مکتبة ابن‌تیمیة.
مرتضى زبیدى، محمد بن محمد. (بی‌تا). تاج العروس. نشر دارالفکر.
معرفت، محمدهادی‏. (1386 ‏). صیانة القرآن من التحریف‏. موسسه فرهنگى انتشاراتى التمهید.
مناوى، محمد بن عبدالرئوف. (1410 ق). التعاریف. دارالفکر.
نجاشی، احمد بن علی‏. (1365 ‏). رجال النجاشی. مؤسسة النشر الإسلامی.
نورى، حسین. (1419ق). فصل الخطاب فی تحریف کتاب ربّ الارباب . دارالکتب الاسلامیه.
النیشابورى، مسلم بن حجاج. (1415 ق). صحیح مسلم با شرح سنوسى. (محمد سالم هاشم، محقق) . دارالکتب العلمیة.

  • تاریخ دریافت 25 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 10 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 12 خرداد 1404
  • تاریخ انتشار 01 اردیبهشت 1405