فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن

فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن

شناخت و جایگاه مهارت‌های ارتباطی اسوه‌های دینی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
2 استادیار گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
چکیده
قرآن کریم به‌عنوان منشور هدایت الهی، ابعاد گوناگون روابط انسانی را در چهار محور ارتباط با خدا، خود، دیگران و طبیعت تبیین کرده است. در این میان، مهارت‌های ارتباطی جایگاه ویژه‌ای در شکل‌گیری تعاملات مؤثر و سازنده میان انسان‌ها دارد. پژوهش حاضر با عنوان «شناخت و جایگاه مهارت‌های ارتباطی اسوه‌های دینی»، در پی تبیین ویژگی‌ها و مؤلفه‌های ارتباطی در سیرۀ پیامبران و اولیای الهی بر اساس آموزه‌های قرآن و روایات است. روش تحقیق به صورت توصیفی‌تحلیلی‌محتوایی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد قرآن کریم مهارت‌های ارتباطی را در سه ساحتِ ارتباط با خود، خدا و دیگران مطرح می‌سازد و بر عناصری چون خودسازی، صداقت، رعایت اصول بلاغت، ادب گفتار و رفتار و اخلاص در نیت تأکید دارد. همچنین، اسوه‌های دینی با تکیه بر ارزش‌هایی چون حکمت، حلم، مهربانی، عدالت و رعایت کرامت انسانی، الگوی کامل ارتباط مؤثر را ارائه کرده‌اند. در مقابلِ ارتباطات ابزاری و غیراخلاقی عصر حاضر، قرآن و سیرۀ معصومان (ع)  بر ارتباطات مبتنی بر اخلاق، عقلانیت و فطرت تأکید دارند. درنتیجه، بازشناسی و الگوگیری از مهارت‌های ارتباطی اسوه‌های دینی می‌تواند راهگشای اصلاح روابط انسانی و بازسازی فرهنگی در جوامع معاصر باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Role of the Quranic Exemplars’ Communication Model in Transmitting Religious Concepts

نویسندگان English

Mohammad Hossein Nazemi Oshni 1
Zahedeh Rahmanian 2
1 Assistant Professor, Department of Theology Education, Farhangian University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Psychology and Counseling Education, Farhangian University, Tehran, Iran.
چکیده English

The Holy Qurʾān, as the charter of divine guidance, has explained various dimensions of human relations in four axes: relationship with God, with oneself, with others, and with nature. Among these, communication skills hold a special place in the formation of effective and constructive interactions among humans. The present study, titled "Understanding and the Position of Communication Skills of Religious Models (Uswahs)," seeks to explain the characteristics and components of communication in the conduct of the prophets and divine saints based on the teachings of the Qurʾān and narrations. The research method is descriptive-analytical-content analysis. The findings indicate that the Holy Qurʾān presents communication skills in three domains: relationship with oneself, with God, and with others, and emphasizes elements such as self-improvement, honesty, observance of rhetorical principles, polite speech and behavior, and sincerity of intention. Furthermore, religious models (uswahs), relying on values such as wisdom, forbearance, kindness, justice, and respect for human dignity, have presented a perfect model of effective communication. In contrast to the instrumental and unethical communications of the present era, the Qurʾān and the conduct of the Infallibles (AS) emphasize communication based on ethics, rationality, and human nature. Consequently, recognizing and following the communication skills of religious models can pave the way for reforming human relations and cultural reconstruction in contemporary societies.

کلیدواژه‌ها English

Quranic Exemplars
Communication Model
Communication Skills
Religious Proselytization
Mission of Prophets
Transmission of Religious Concepts
قرآن کریم (محمدمهدی فولادوند، مترجم).
نهج‌البلاغه
احمدی، علی‌اصغر. (1403). روانشناسی شخصیّت از دیدگاه اسلامی. انتشارات امیرکبیر.
آمدی، عبدالواحد. (1401). غررالحکم ودررالکلم. ( محسن غرویان، مترجم). آتشکده.
باطنی، محمّدرضا. (1400). دربارۀ زبان (مجموعۀ مقالات). انتشارات آگاه.
 پاینده، ابوالقاسم. (1390).  نهج‌الفصاحه: مجموعه کلمات قصار حضرت رسول اکرم (ص). دارالعلم.
دفلور، ملوین لارنس، بال-روکیچ، ساندرا. (1989). نظریه‌های ارتباط جمعی (چاپ پنجم). پیرسون.
دهخدا، علی‌اکبر. (1377). لغت‌نامه دهخدا. انتشارات دانشگاه تهران.
سالاری‌فر، محمدرضا.، آذربایجانی، مسعود. کاویانی آرانی، محمد. موسوی اصل، سیدمهدی. (1402). روان‌شناسی اجتماعی با نگرش به منابع اسلامی. پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
طباطبایی، سیدمحمّدحسین. (1374). ترجمۀ تفسیر المیزان، (محمّدباقر موسوی همدانی، مترجم). انتشارات اسلامی.
فرهنگی، علی‌اکبر. (1402). ارتباطات انسانی. رسا.
کریمی، یوسف. (1402). روان‌شناسی شخصیّت. نشر ویرایش.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1399). اصول کافی (عباس به‌نژاد، مترجم). انتشارات آرایه.
مجلسی، محمّدباقر. (1390). بحار الأنوار. انتشارات دار إحیاء التّراث العربی.
مطهری، مرتضی. (1400). یادنامۀ استاد شهید: ویژه‌نامۀ علمی چهلمین سالگرد شهادت آیت‌الله مرتضی مطهری (1398). انتشارات حکمت اسلامی وابسته به مؤسسۀ مجمع عالی حکمت اسلامی.
مک‌کی، متیو. دیویس، مارتا. فنینگ، پاتریک. (1400). پیام‌ها: مهارت‌های ارتباطی. (محمدعلی رحیمی، مترجم). ارجمند.
DeFleur، Melvin Lawrence.، Ball-Rokeach، Sandra. (1989). Theories of Mass Communication. 5th edition. United sates: Pearson; 368 pages.
 

  • تاریخ دریافت 24 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 14 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 05 تیر 1404
  • تاریخ انتشار 01 اردیبهشت 1405