فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن

فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن

مبانی جامعه شناختی سبک زندگی قرآنی در حوزه تعاملات اجتماعی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه تفسیر و علوم قرآن، دانشکدۀ علوم قرآنی شاهرود، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، شاهرود، ایران.
چکیده
با توجه به روند روبه‌رشد جهانی شدن و ترویج ارزش‌های جهانی که اغلب با ارزش‌ها و آموزه‌های دینی در تضاد است، جوامع اسلامی با چالش‌های بی‌سابقه‌ای مواجه شده‌اند. در این میان، سبک زندگی قرآنی که بر اساس مبانی دینی و ارزش‌های اخلاقی شکل گرفته است، به عنوان یک الگوی پایدار و مقاوم در برابر این چالش‌ها شناخته می‌شود که می‌تواند به شکل مؤثر در تعاملات اجتماعی مدرن حفظ شود و به بهبود کیفیت زندگی اجتماعی کمک کند. ازاین‌رو با توجه به تأثیر باورها و ارزش‌های حاکم بر فرد و جامعه، توجه به مبانی سبک ‌زندگی حائز اهمیت است. اهمیت این بحث از آن‌روست که نحوۀ رفتار فرد در جامعه را جهت می‌بخشد. این پژوهش به روش توصیفی‌تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، به استخراج قواعد ثابتی به عنوان مبانی می‌پردازد که بر رفتار و نوع عملکرد انسان در زندگی مؤثر است. بر این ‌اساس، این پژوهش در صدد پاسخ‌گویی به این پرسش است: سبک زندگی در حوزۀ تعاملات اجتماعی بر چه مبانی‌ جامعه‌شناختی استوار است؟ نتایج حاکی از آن است که مبانی جامعه‌شناختی آن دسته از عناصر و رهنمودهای دینی است که به صورت اصول مسلم و زیربنایی درآمده و بر رفتار و عملکرد فرد در جامعه تأثیر می‌گذارد. از این رهگذر می‌توان اعتقاد به زندگی مادی و معنوی توأمان، هدفمند بودن جامعه، تکامل اجتماعی و حرکت به سوی کمال، نیاز به رهبران هدایت و تبعیت از الگو، لزوم اخلاق‌مداری و ارزش‌مداری در رفتارهای اجتماعی، لزوم حاکمیت عقل در رفتارهای اجتماعی و ضرورت وجود مرزبندی میان حق و باطل در رفتارهای اجتماعی را از مهم‌ترین مبانی جامعه‌شناختی سبک زندگی قرآنی به شمار آو‌رد.

چکیده تصویری

مبانی جامعه شناختی سبک زندگی قرآنی در حوزه تعاملات اجتماعی
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Sociological foundations of Qur’anic lifestyle in the sphere of social interactions

نویسنده English

Rouhollah Mohammadi
Assistant Professor, Department of Exegesis and Qur’anic Sciences, Faculty of Qur’anic Sciences, Shahroud, University of Qur’anic Sciences and Teachings, Shahroud, Iran .
چکیده English

With the growing trend of globalization and the promotion of global values—often in conflict with religious values and teachings—Islamic societies face unprecedented challenges. In this context, the Qur’anic lifestyle, grounded in religious foundations and moral values, is recognized as a stable and resilient model that can effectively withstand these challenges, preserve itself within modern social interactions, and contribute to improving the quality of social life. Given the influence of prevailing beliefs and values on both individuals and society, attention to the foundations of lifestyle is of great importance, since they shape an individual’s behavior in the community. Using a descriptive-analytical method and library sources, this study identifies fixed principles as the foundations that influence human behavior and actions in life. Accordingly, the research seeks to answer the following question: upon which sociological foundations is lifestyle in the sphere of social interactions established? The findings indicate that these sociological foundations consist of those religious elements and guidelines that have become fundamental principles shaping individual behavior and action in society. Among the most important sociological foundations of Qur’anic lifestyle are: belief in the simultaneous material and spiritual dimensions of life; the purposeful nature of society; social development and progress toward perfection; the need for guiding leaders and adherence to role models; the necessity of morality and value orientation in social behavior; the necessity of reason’s authority in social conduct; and the necessity of maintaining a clear boundary between truth and falsehood in social interactions.

کلیدواژه‌ها English

Society
Qur’anic lifestyle
sociological foundations of lifestyle
social interactions
Holy Qur’an
رآن کریم (محمدمهدی فولادوند، مترجم).
ابن‌مسکویه، احمدبن یعقوب. (1371). تهذیب الأخلاق وتطهیر الأعراق. بیدار.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم. (1414ق). لسان العرب. دارصادر.
انوری، حسن. (1381). فرهنگ بزرگ سخن. انتشارات سخن.
تمیمى آمدى، عبد الواحد بن محمد. (1366). تصنیف غرر الحکم ودرر الکلم (مصطفى‏ درایتى، محقق). دفتر تبلیغات اسلامی.
جوادی آملی، عبدالله. (1387). انتظار بشر از دین [کتاب الکترونیکی] (محمدرضا مصطفی‌پور، محقق؛ سعید بندعلی، ویرایش). مؤسسۀ فرهنگی و اطلاع‌رسانی تبیان.
جوادی آملی، عبدالله. (1363). ده مقاله پیرامون مبدأ و معاد. الزهرا (س).
جوادی آملی، عبدالله . (1378). ولایت فقیه؛ ولایت فقاهت و عدالت. مرکز نشر اسراء.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد. (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. دار العلم.
سلیمی‌زاد، محمد. (1400). بررسی تأثیر معنویت و اخلاق در سبک زندگی اسلامی. فصلنامۀ دانش انتظامی ایلام، 1399(33)، 139-155.
سید رضى، محمد بن حسین. (1414ق). نهج البلاغة (صبحی صالح، مصحح). هجرت.
صدوق، محمد بن على بن بابویه. (1385). علل الشرائع. کتابفروشى داورى.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1417ق). المیزان فى تفسیر القرآن. دفتر انتشارات اسلامى.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1396‌ق). بررسی‌های اسلامی (سیدهادی خسروشاهی، به کوشش). دار التبلیغ اسلامی.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1376). شیعه در اسلام. دفتر انتشارات اسلامی.
طبرسى‏، حسن بن فضل. (1370)‏. مکارم الأخلاق‏. شریف رضى.
طبرسى، فضل بن حسن. (1372ش). ‏مجمع البیان فى تفسیر القرآن‏. انتشارات ناصرخسرو.
فاضلی، محمد. (1382). مصرف و سبک زندگی. صبح صادق.
فیض‌الاسلام اصفهانى، على‌نقى. (1379). ترجمه و شرح نهج البلاغه. مؤسسۀ چاپ و نشر تألیفات فیض‌الاسلام.
کراجکى، محمد بن على. (1410ق). کنز الفوائد. دار الذخائر.
کلینى، محمد بن یعقوب. (1429ق). الکافی. دار الحدیث.
گروه مؤلفان. (1390). آکسفورد ادونس دیکشنری. انتشارات آکسفورد.
مجلسى، محمدباقر بن محمدتقى. (1403ق). بحار الأنوار الجامعۀ لدرر أخبار الأئمۀ الأطهار. دار إحیاء التراث العربی.
محمدی ‌ری‌شهری، محمد. (1419ق). میزان الحکمة. موسسة دار الحدیث الثقافیۀ.
مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۸۲). معارف قرآن (راه و راهنماشناسی). مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
مصباح یزدى، محمدتقى. (۱۳89). فلسفۀ اخلاق (احمدحسین شریفی، محقق). مؤسسۀ آموزشى و پژوهشى امام خمینى (ره).
مصباح یزدى، محمدتقى. (1391). اخلاق در قرآن (محمدحسین اسکندری، محقق). انتشارات مؤسسۀ آموزشى و پژوهشى امام خمینى (ره).
مصباح یزدى، محمدتقى. (1393). نقد و بررسی مکاتب اخلاقی (احمدحسین شریفی، محقق). انتشارات مؤسسۀ آموزشى و پژوهشى امام خمینى (ره).
مصطفوى حسن. (1380). تفسیر روشن. مرکز نشر کتاب.
مطهری، مرتضی. (بی‌تا). مقدمه‏ای بر جهان‏بینی اسلامی. صدرا.
مطهری، مرتضی. (1385). جامعه و تاریخ. صدرا.
مطهری، مرتضی. (1368). سیری در سیرۀ نبوی. صدرا.
مطهری، مرتضی. (1369). فلسفۀ تاریخ. صدرا.
معرفت، محمدهادی. (1378). جامعۀ مدنی. التمهید.
مغنیه، محمدجواد. (1424ق). تفسیر الکاشف. دار الکتب الإسلامیة.
نراقی، ملامهدی. (بی تا). جامع السعادات. اسماعلیان.
وبر، ماکس. (1387). دین، قدرت، جامعه (احمد تدین، مترجم). هرمس.
وبستر، میریام. (1379). لغت‌نامۀ میریام وبستر. ابتدا.
ورام بن أبی فراس، مسعود بن عیسى. (1410ق). تنبیه الخواطر ونزهۀ النواظر المعروف بمجموعة ورّام. مکتبه فقیه.
هادوی تهرانی، مهدی. (۱۳۸۲). باورها و پرسش‌ها. خانۀ خرد.

  • تاریخ دریافت 29 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 24 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 28 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1404