این مقاله به بررسی سیر تحول معناشناختی مفهوم «خمار» در تفاسیر آیه ۳۱ سوره نور با تمرکز بر دو مقطع متأخر (قرن‌های یازدهم تا سیزدهم هجری) و معاصر (قرن چهاردهم هجری تاکنون) می‌پردازد. پژوهش با بهره‌گیری از روش تطبیقی-تاریخی و چارچوب معناشناسی ساختاری (روابط هم‌نشینی و جانشینی)، نشان می‌دهد که برداشت از این واژه از تفسیری فقهی-ظاهری و متمرکز بر مرزبندی‌های هویتی-فرقه‌ای و پوشش ظاهری، به گفتمانی چندبعدی، پویا و اخلاق‌محور با کارکردهای هویتی، تربیتی، اجتماعی و باطنی در مواجهه با چالش‌های مدرن (جهانی‌سازی، رسانه‌های دیجیتال و گفتمان حقوق زنان) تحول یافته است. نتایج حاکی است که مفسران دو دوره با عاملیت هرمنوتیکی فعال، شبکه مفهومی خمار را بازآفرینی کرده‌اند. در دوره متأخر، مفسرانی همچون علامه عروسی حویزی، سید هاشم بحرانی، فیض کاشانی آن را به نمادی از هویت شیعی، سپر فرهنگی-اخلاقی و ابزاری برای حفظ طهارت ظاهری و باطنی در برابر تهاجمات فرقه‌ای و فرهنگی تبدیل کردند. در دوره معاصر، اندیشمندانی چون علامه طباطبایی، آیت‌الله جوادی آملی، آیت‌الله مصباح یزدی، آیت‌الله مکارم شیرازی، سید قطب و شعراوی، خمار را به مفهومی پیچیده با ابعاد هویتی، اخلاقی-تربیتی، اجتماعی و باطنی ارتقا دادند و آن را پلی میان پوشش ظاهری و تعالی درونی زنان مؤمن تفسیر کردند. پژوهش حاضر تأکید دارد که مفسران معاصر با تلاقی افق متن قرآنی و افق تاریخی خود، میان ثوابت دینی و مقتضیات اجتماعی تعادل برقرار کرده‌اند. نوآوری مقاله در تلفیق معناشناسی ساختاری با تحلیل تطبیقی شیعه-سنی و برجسته‌سازی عاملیت هرمنوتیکی مفسران است.