فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن

فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن

بازفهمِ انسان‌شناسی تاریخی-فرهنگی «لباس» و تأثیر آن در تفسیر آیات مرتبط

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات عرب، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
10.22034/jksl.2025.528417.1474
چکیده
تمرکز بر مؤلفه‌های گفتمانی نزول و قبل از نزول قرآن سبب فهم و لمس عمیق‌تر از مفاهیم برخی آیات می-شود و عدمِ توجه به این مؤلفه‌ها عدمِ ارتباط عمیق‌تر مخاطبان با برخی از آیات است و ظهور اختلاف مفسران در تعیین معنا و مصداق می‌شود. یکی از عناصر فرهنگی متناظر با زیست اعراب، لباس، انواع، کارکرد و مؤلفه‌های گفتمانی آن است. نوشتار حاضر با ابزار گردآوری کتابخانه‌ای-استنادی و روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد انسان‌شناسی به دنبال بازشناسی گفتمانی لباس و انواع آن و تأثیر آن‌ها در گفتمان‌سازی قرآنی و رفع اختلاف مفسران است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است به سبب فهم دقیق و عمیق از کارکرد لباس به واسطه مخاطبان اولیه، خداوند از رابطه زوجین استعاره مفهومی آورده است و مفسران به سبب تمرکز بر لیاس‌های زمان خود بیشتر متناظر با آن به تحلیل مؤلفه‌های پرداخته‌اند در حالی که تمرکز بر انسان‌شناسی پوشاک آن زمانی بیانگر مفهوم عمیق‌تر از رابطه زوجین است که مغفول مانده است. همچنین متناظر با نماد و مؤلفه‌های گفتمانی پوشاک نزد اعراب خداوند ضمنِ گفتمان‌سازی از لباس به عنوان مهم‌ترین نعمت الهی، به گفتمان‌سازی تأسیسی و ذکر کاربرد جدید از لباس با عنوان «لباسِ تقوا» پرداخته است که گفتمان‌سازی‌های دیگر از لباس را متناظر با مؤلفه فوق و در جهت وصول به سعادتمندی تثبیت کرده است.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 14 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 23 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 12 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 22 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار 14 شهریور 1405