فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن

فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن

تبیین اختلال ادراکی و شناختی در روابط و تعاملات اجتماعی با بهره‌مندی از قرآن کریم مطالعه موردی: حوزه ارتباطی فرهنگ و اقتصاد

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای مدیریت رسانه، دانشکده علوم اجتماعی ارتباطات و رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استاد گروه رادیو، دانشکده تولید، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران.
3 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی ارتباطات و رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
تعامل و نحوه تأثیر و تأثر دو مفهوم اقتصاد و فرهنگ بر یکدیگر کلاف سردرگمی است که موجب ایجاد تداخل مفهومی شده و رویکرد مقالۀ حاضر، دستیابی به یک تعادل مبنایی و تعامل صحیح نظام فرهنگی و نظام اقتصادی، با بهره‌مندی از قرآن کریم است. علوم ادراکی و شناختی، نوع تلقی جامعه را نسبت موضوعات، متفاوت می‌کند؛ چراکه مهم‌ترین عامل خطای دید و خطای محاسبه در این نسبت، وزن‌دهی ناصحیح به هر کدام از مفاهیم مذکور و رابطه‌سازی نامتوازن بین آن‌هاست. روش تحقیق استفاده‌شده روش تحلیل محتوای کیفی است که در آن ظرفیت‌شناسی منظومۀ فرهنگی و اقتصادی در حیات انسانی و جریانات اجتماعی مطالعه شده است؛ بدین‌معنا که اختلالات و شفافیت در علوم ادراکی و شناختی با اقتباس از سورۀ نور و ذیل مفاهیم اختلال لُجَجی و اختلال سرابی، و روابط و تعاملات اقتصادی و فرهنگی از سورۀ زخرف، با تأکید بر منابع و امکانات بسترساز نظیر قوم و قریه و البته آباء و بنات، اخذ شده است. یافته‌های تحقیق، مدلی از ارتباط صحیح اقتصاد و فرهنگ را مطرح می‌کند که طی آن اختلال ادراکی، اعم از اختلال سرابی و اختلال لُجَجی، موجب ایجاد عدم توازن در جهت و رابطۀ بین متغیرهای اقتصاد و فرهنگ می‌شود و این نامعادلۀ ادراکی، زمینۀ تصمیم‌سازی ناصحیح را فراهم می‌کند. ازهمین‌رو ثقل آبی و ثقل نوری، به عنوان دو مفهوم پایه در زمینۀ ایجاد شفافیت شناختی، جهت بازتنظیم رابطۀ صحیح فرهنگ و اقتصاد به کار گرفته شده است.

چکیده تصویری

تبیین اختلال ادراکی و شناختی در روابط و تعاملات اجتماعی با بهره‌مندی از قرآن کریم مطالعه موردی: حوزه ارتباطی فرهنگ و اقتصاد
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Explaining Perceptual and Cognitive Disorders in Social Relations and Interactions Using the Qur’an: A Case Study in the Communicative Interface of Culture and Economy

نویسندگان English

Vahid Mohammadi 1
Hassan Khojasteh Baghirzadeh 2
Mohammad-Mehdi Labibi 3
1 PhD in Media Management, Faculty of Social Sciences, Communication and Media Studies, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Professor, Department of Radio, Faculty of Production, Islamic Republic of Iran Broadcasting (IRIB) University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Social Sciences, Communication and Media Studies, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

The interaction and mutual influence between the concepts of economy and culture form a tangled and often confusing relationship that leads to conceptual overlap. The present study seeks to establish a principled equilibrium and a sound mode of interaction between cultural and economic systems by drawing on the Qur’an. Cognitive and perceptual sciences shape how societies understand issues, since the primary cause of perceptual and computational error lies in assigning improper weight to these concepts and in constructing unbalanced relations between them.Using a qualitative content analysis approach, this article examines the cultural–economic constellation within human life and social developments. Cognitive clarity and cognitive disorders-derived from Sūrat al-Nūr and formulated as sarābī disorder (mirage-like misperception) and lughajī disorder (obstinate distortion)-are analyzed alongside cultural–economic interactions based on Sūrat al-Zukhruf, with emphasis on foundational enabling structures such as qawm, qaryah, ābāʾ, and banāt. The findings propose a model of proper cultural-economic interaction in which perceptual disorders-whether sarābī or lughajī-disrupt the balance between cultural and economic variables and produce cognitively flawed decision-making. In response, the concepts of “water-weight” (thaqal ābī) and “light-weight” (thaqal nūrī) are introduced as fundamental principles for restoring cognitive transparency and recalibrating the correct relational pattern between culture and economy.

کلیدواژه‌ها English

cognitive and perceptual sciences
culture and economy
ikhtilāl sarābī
ikhtilāl lujajī
Sūrat al-Zukhruf
Sūrat al-Nūr
قرآن کریم
اخوت، احمدرضا. (1401). القاء و لقاء. انتشارات قرآن و اهل بیت (ع).
پیکاک، آلن(1376). اقتصاد فرهنگ و سیاست‌های فرهنگی (علی‌اعظم محمدبیگی، مترجم). وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
پیغامی، عادل.(1393). گونه‌شناسی مسائل در اقتصاد فرهنگ، هنر و رسانه. تهران: انتشارات دین و سیاست فرهنگی.
درخشان، مسعود. (1388). بومی‌سازی عملیاتی و مبنایی در علم اقتصاد. تهران: انتشارات دانشگاه علامۀ طباطبایی.
ساموئلسن، پل. نورد هاوس، ویلیام. (1395).اصول علم اقتصاد (مرتضی محمدخان، مترجم). انتشارات علمی و فرهنگی.
صالحی امیری، رضا. (1388).مبانی سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی فرهنگی. انتشارات انتشارات علمی و فرهنگی.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1368). تفسیر المیزان. انتشارات دفتر انتشارات اسلامی.
گاردنر، هوارد. (1386). تغییر ذهن‌ها، هنر و علم تغییر ذهن خود و دیگران (کمال خرازی، مترجم). انتشارات نی.
مصطفوی، حسن.(1368). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
Thagard, Paul. (1996). Mind: An Introduction to Cognitive Science.The MIT Press. 

  • تاریخ دریافت 30 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 01 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 08 اردیبهشت 1404
  • تاریخ انتشار 01 دی 1404