فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن

فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن

آسیب‌شناسی موانع توسعۀ فرهنگ قرآنی همراه با نگاه تحلیلی به منشور توسعۀ فرهنگ قرآنی کشور

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قرآن و حدیث پردیس، تهران، ایران.
2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ قرآن و حدیث، دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
چکیده
فراگیر شدن فرهنگ منبعث از قرآن و عترت (ع)، همواره به تلاشی مضاعف و بهینه‌سازی و تمهید زمینه‌های لازم نیاز دارد. ازاین‌رو هدف پژوهشِ حاضر آسیب‌شناسی مهم‌ترین موانع توسعۀ فرهنگ قرآنی و نیز تبیین اقدامات اصلاحیِ متناظر با آن، با نگاه تحلیلی به منشور توسعۀ فرهنگ قرآنی کشور است. سؤال اصلی پژوهش چنین است: مهم‌ترین موانع و ضروری‌ترین اقدامات اصلاحیِ لازم برای تحقّق توسعۀ فرهنگ قرآنی در جامعه چیست؟ در این پژوهش، با طراحی و ارائۀ پرسش‌نامه، از روش توصیفی‌پیمایشی و نیز مطالعات کتابخانه‌ای استفاده کرده و با طرح ده سؤال اساسی، از نظرات فعالان و کارشناسان قرآنی کشور با جامعۀ آماری بالغ بر 1450 نفر بهره برده‌ایم. نویسنده پس از بررسی طیف وسیعی از موانع و اقدامات اصلاحیِ متناسب با آن، این موانع را بر اساس میزان اثرگذاریِ هریک، به دو بخش موانع ساختاری و فرعی تقسیم کرده است. تعدّد و تکثّر متولیان دولتیِ قرآن کریم، باورمندیِ ناکافی به محوریت و اولویت قرآن کریم در مدیریت کلان کشور و حمایت‌های غیرمنسجم از فعالان قرآنی از مهم‌ترین موانع ساختاری به شمار می‌رود. توجه ناکافی به تربیت و جذب حداکثری فعالان قرآنیِ کارآمد و متخصّص، فقدان نظام جامع ارزیابی و نظارتِ مستمرّ بر فعالیت‌های قرآنی و فقدان سامانه‌های نوین و جامع اطلاعاتی و به‌روزرسانی مستمرّ آن نیز از مهم‌ترین موانع فرعی است. نتایج این پژوهش نشان داد توسعۀ فرهنگ قرآنی در جامعه امری امکان‌پذیر و تحقّق آن نیازمند مانع‌زدایی و طیف وسیعی از اقدامات اصلاحی با محوریت منشور توسعۀ فرهنگ قرآنی است.

چکیده تصویری

آسیب‌شناسی موانع توسعۀ فرهنگ قرآنی همراه با نگاه تحلیلی به منشور توسعۀ فرهنگ قرآنی کشور
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Pathology of the Obstacles to the Development of Qur’anic Culture with an Analytical View of the National Charter for the Development of Qur’anic Culture

نویسندگان English

Hossein Qaderi-Baghdad 1
Ali Safari 2
Jalil Parvin 3
Hassan Asgharpoor 4
1 PhD Candidate in Qur’anic and Hadith Sciences, Qur’an and Hadith Campus, University of Qur’an and Hadith, Tehran, Iran .
2 Assistant Professor, Department of Qur’anic and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Qur’anic and Hadith Sciences, Faculty of Qur’an and Hadith, International University of Islamic Denominations, Tehran, Iran.
4 Associate Professor, Department of Qur’anic and Hadith Sciences, Faculty of Humanities, Shahed University, Tehran, Iran.
چکیده English

The widespread establishment of a culture derived from the Qur’an and the Ahl al-Bayt (PBUT) has always required intensified efforts, optimization, and the provision of suitable groundwork. Accordingly, the present study aims to identify the most significant obstacles to the development of Qur’anic culture and to propose corresponding corrective measures, with an analytical focus on the National Charter for the Development of Qur’anic Culture. The central research question is: what are the major obstacles and the most essential corrective actions necessary for realizing the development of Qur’anic culture in society? Utilizing a descriptive-survey method combined with library research, the study employed a questionnaire consisting of ten key questions, gathering insights from Qur’anic experts and activists nationwide, with a statistical population exceeding 1,450 participants. After examining a wide range of obstacles and proposed reforms, the findings classify these obstacles into two categories based on their level of impact: structural and secondary. Among the most important structural obstacles are: the multiplicity of governmental authorities overseeing Qur’anic affairs, insufficient conviction regarding the centrality and priority of the Qur’an in national governance, and the lack of cohesive support for Qur’anic activists. As for secondary obstacles, they include inadequate attention to training and recruiting efficient and specialized Qur’anic practitioners, the absence of a comprehensive system of evaluation and continuous supervision of Qur’anic activities, and the lack of modern, integrated information systems with ongoing updates. The results indicate that the development of Qur’anic culture in society is achievable, but its realization requires the removal of obstacles and the implementation of a wide range of corrective measures centered on the National Charter for the Development of Qur’anic Culture.

کلیدواژه‌ها English

Holy Qur’an
culture
pathology
obstacle
development of Qur’anic culture
قرآن کریم (محمدمهدی فولادوند، مترجم).
نهج‌البلاغه (صبحی صالح، مترجم).
اسلامی ندوشن، محمّدعلی.( 1354). فرهنگ و شبه فرهنگ. توس.
العیاشی، محمّد بن مسعود. (1380 ق). تفسیر العیاشی. المطبعة العلمیّة.
آشوری، داریوش. (1357) .تعریف‌ها و مفهوم فرهنگ. مرکز اسناد فرهنگی آسیا.
برومندنسب، علی. (1399). مدیریت اسلامی از منظر قرآن و نهج‌البلاغه. اکبرزاده.
بنیانیان، حسن .(1395). پیوست فرهنگی، ضرورت‌های وجودی، راهکارها و فرآیندهای تدوین. سورۀ مهر.
تایلر، ادوارد برنت. (1871 ق) .فرهنگ ابتدایی.
جمالی، عبدالرّسول. (1400) .طرح آمار سرانۀ قرائت قرآن. انتشارات دبیرخانۀ شورای توسعۀ فرهنگ قرآنی کشور.
حبیبی، آرش. (1400). روش پیشرفتۀ پژوهش. نارون دانش.
حسینی، سیده صدّیقه. (1394) . اهداف فرهنگی در جنگ نرم رسانه‌ای. مرکز پژوهش‌های صدا و سیما.
دهخدا، علی‌اکبر. (1373) . لغت‌نامۀ دهخدا. روزنه.
دیلمی، حسن بن محمّد. (1408ق) .أعلام الدّین فی صفات المؤمنین. مؤسّسة آل البیت G لإحیاء التّراث.
ستوده، هدایت‌الله. (1389). آسیب‌شناسی اجتماعی. آوای نور.
شعبانی‌فرد، علیرضا. (1399). آسیب‌شناسی عملکرد کمیسیون‌ها و شورای توسعۀ فرهنگی قرآنی و دستگاه‌ها. خبرگزاری جمهورای اسلامی (ایرنا).
شیخ صدوق، محمّد بن علی بن بابویه. (1361). معانی الأخبار. دفتر انتشارات اسلامی جامعۀ مدرّسین حوزۀ علمیّه قم.
شیخو، لوئیس. (1393). المنجد (محمّد بندرریگی، مترجم). اسلامی.
طبرسی، فضل بن حسن. (1350). مجمع البیان فی تفسیر القرآن) ابراهیم میرباقری، مترجم). فراهانی.
طیّب، سیّدعبدالحسین. (1378). أطیب ‌البیان فی تفسیر القرآن. اسلام.
عمید، حسن. (1350). فرهنگ عمید. جاویدان.
فریدونی، محمّدحسین و دیگران. (1392). آشنایی با منشور توسعۀ فرهنگ قرآنی. دبیرخانۀ شورای‌عالی انقلاب فرهنگی.
فیض کاشانی، ملامحسن. (1373). تفسیر الصّافی. مکتبة الصّدر.
لایحۀ عفاف و حجاب. (مصوبۀ شهریورماه 1402). مجلس شورای اسلامی.
متّقی هندی، علی بن حسام‌الدّین. (1424 ق). کنز العمال فی سنن الأقوال والأفعال. دارالکتب العلمیّة.
مفید، محمّد بن علی. (1413 ق). الإرشاد فی معرفة الله علی العباد. آل البیت G.
معین، محمّد. (1351). فرهنگ فارسی معین. مؤسّسهٔ انتشاراتی امیرکبیر.
 نورمن ام برادبرن، سیمور سادمن. (1388). روش‌های طرّاحی پرسش‌نامه (عبداالباقی روشنی، مترجم). کارا پیام.
 

  • تاریخ دریافت 10 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 11 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 14 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1404