فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن

فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن

زیبایی‌شناسی باغ ایرانی‌اسلامی از منظر آیات توصیف‌گر بهشت در قرآن کریم

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه طراحی پارچه و لباس، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
2 استاد گروه طراحی پارچه و لباس، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
چکیده
پس از ورود اسلام به ایران، معماری و شهرسازی و به تبع آن باغ‌سازی دستخوش تحولاتی شد. از آن دوران تاکنون، تلفیق مضامین قرآنی با هنر اسلامی جنبۀ تقدس به خود گرفته و تجسم زیبایی‌ها و توجه به زیبایی‌شناسی آیات کلام وحیانی، ابزار برجسته و منبع برگزیدۀ هنرمندان و معماران باغ‌های جهان اسلام در اعصار مختلف گردیده است. ازآنجاکه آیات توصیف‌گر بهشت در قرآن کریم بهترین وصف را از منظر معماری باغ دارد، پژوهش حاضر بر آن است تا با استناد به آن‌ها، تطابق آیات بهشت افلاکی با معماری باغ‌های خاکی را صورت‌پردازی کند و نحوۀ انعکاس این مفاهیم ذهنی به تجسّدی عینی را مورد مداقه قرار دهد؛ لذا ابتدا بخشی از آیات قرآنی در رابطه با توصیف بهشت را بررسی می‌کند، سپس به صورت موردی، عناصر بطنی و محتوایی این آیات را که به صورت نمادین الگوی معماری و فضاسازی باغ‌های اسلامی شده است، با رویکردی زیبایی‌شناسانه و به شکل تطبیقی تحلیل خواهد نمود. روش پژوهش در این مقاله توصیفی‌تحلیلی و گردآوری اطلاعات از منابع کتابخانه‌ای است. تجزیه و تحلیل اطلاعات براساس تفاسیر قرآنی به‌ویژه تفسیر المیزان صورت گرفته است. نتایج به‌دست‌آمده رهنمونی به پیامد آهنگ الهی بهشت موعود در حیات دنیوی و اخروی انسان است. البته به‌یقین می‌توان اذعان داشت که باغ ایرانی تنها تبلوری ناقص از نمونۀ اصلی و مجازی از آن حقیقت عالی است.

چکیده تصویری

زیبایی‌شناسی باغ ایرانی‌اسلامی از منظر آیات توصیف‌گر بهشت در قرآن کریم
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Aesthetic Aspects of the Iranian-Islamic Garden from the Perspective of Quranic Verses Describing Paradise

نویسندگان English

Sepideh Yaghooti 1
Farideh Talebpour 2
1 Department of Textile and Fashion Design, Faculty of Art, Alzahra University, Tehran, Iran
2 Department of Textile and Fashion Design, Faculty of Art, Alzahra University, Tehran, Iran
چکیده English

After the advent of Islam in Iran, architecture and urban design, including garden design, underwent significant transformations. Since then, the integration of Quranic themes with Islamic art has attained a sacred dimension, with the aesthetic embodiment of the verses of the Holy Quran becoming a key tool and source for artists and architects of gardens throughout the Islamic world. As the Quranic verses describing paradise offer the best depiction from a garden architecture perspective, this study seeks to analyze the alignment of these heavenly descriptions with the design of earthly gardens. It examines how these abstract, conceptual descriptions are reflected in concrete, visual representations. The research first explores a selection of Quranic verses related to paradise, then aesthetically and comparatively analyzes the symbolic and architectural elements of Islamic gardens inspired by these verses. The methodology is descriptive-analytical, with data gathered from library sources and analyzed based on Quranic interpretations, particularly Tafsir al-Mizan. The findings indicate the divine harmony between the promised paradise and the worldly and otherworldly lives of humanity, though the Iranian garden can only be considered a partial reflection of this ultimate truth.

کلیدواژه‌ها English

Quranic Paradise
Islamic Garden
Aesthetics
Structural Elements
Functional Elements
قرآن کریم.
ادوار، پل.(1367). تاریخ مسائل زیبایی‌شناسی (سیدمحسن فاطمی، مترجم). حوزۀ هنری.
ابوزید، نصر حامد.(1391). پژوهشی در علوم قرآن (مرتضی کریمی‌نیا، مترجم). انتشارات طرح نو.
بلخاری قهی، حسن.(1388). مبانی عرفانی و هنر معماری اسلامی. پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
بورکهارت، تیتوس.(1365). هنر اسلامی زبان و بیان (مسعود رجب‌نیا، مترجم). سروش.
بیضاوی، ابوالحسن علی بن محمد.(بی‌تا). لباب التاویل فی معانی التنزیل، موقع التفاسیر. دار الصور.
دفاع، علی.(1386). مشاهیر گیاه‌شناسی در تمدن اسلامی (فرزانه غفاری، مترجم). انتشارات سمت.
دهخدا، علی‌اکبر.(1373). لغتنامه، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
سعادت، اسماعیل.(1373). تفسیر قرآنی و زبان عرفانی. مرکز نشر جهاد دانشگاهی.
سلطان‌زاده، حسین.(1388). تداوم طراحی باغ ایرانی. دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
شمیسا، سیروس.(1391). کهن‌الگوی باغ. انتشارات آبرنگ.
طباطبایی، محمدحسین.(1387). تفسیر المیزان (محمدباقر موسوی همدانی، مترجم). دفتر انتشارات اسلامی.
فقیه، نسرین.(1383). چهارباغ، مثالی ازلی از باغ‌های تمدن اسلامی، از مقالات باغ ایرانی؛ حکمت کهن، منظر جدید. انتشارات موزۀ هنرهای معاصر.
فریتوف، شوان.(1390). اسلام وحکمت خالده (فروزان راسخی، مترجم). انتشارات هرمس.
کوپر، جی سی.(1389). فرهنگ مصوّر نمادهای سنتی (ملیحه کرباسیان، مترجم). نشر آهنگ.
مکارم شیرازی، ناصر.(1388). تفسیر نمونه. دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
میری، حسن.(1383). باغ‌آرایی اسلامی، باغ ایرانی؛حکمت کهن، منظر جدید. انتشارات موزۀ هنرهای معاصر.
نصر، سیدحسین.(1390). نکاتی پیرامون باغ ایرانی - باغ ایرانی؛حکمت کهن، منظر جدید. انتشارات موزۀ هنرهای معاصر.
نصر، سیدحسین.(1390). نظر متفکران اسلامی دربارۀ طبیعت. انتشارات خوارزمی.
نقی‌زاده، محمد.(1385). معماری و شهر‌سازی اسلامی(تجلات وعینیات). انتشارات مانی.
نقی‌زاده، محمد. (1388). مبانی هنر دینی در فرهنگ اسلامی. نشر شهر.
نوربری شولتز، کریستان.(1381). مفهوم سکونت (امیر یاراحمدی، مترجم). نشرآگه.
نویا، پل.(1373). تفسیر قرآنی و زبان عرفانی (اسماعیل سعادت، مترجم). مرکز جهاد دانشگاهی.

  • تاریخ دریافت 03 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 26 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 22 خرداد 1403
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1403