ارزیابی ترجمۀ الهی قمشه‌ای بر اساس نظریۀ آنتوان بِرمن (موردپژوهی سورۀ مریم)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ابیات عربی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 استادیار گروه زبان و ابیات عربی، دانشکده ادبیات و زبانها، دانشگاه اراک، اراک، ایران

چکیده

آنتوان بِرمن فیلسوف و مورخ و نظریه‌داز معاصر فرانسوی است که به‌دلیل نوع نگاه خاص خود به ترجمه، تأثیر فراوانی در حوزۀ نقد و مطالعات ترجمه داشته است. وی مدل ریخت‌شکنانۀ خود را در قالب سیزده گرایش بیان و از موارد ناهمگونی میان ترجمه و متن مبدأ، به‌عنوان سیستم تحریف متن یاد کرده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی‌تحلیلی بر آن است تا هفت گرایش از گرایش‌های ریخت‌شکنانۀ بِرمن را در ترجمۀ فارسی الهی قمشه‌ای از سورۀ مریم، مورد بررسی و نقد و ارزیابی قرار دهد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که در ترجمۀ قمشه‌ای، عناصر تفسیری و توضیحات کوتاه میان‌پرانتزی زیادی به‌کار رفته و متن ترجمه در برخی موارد، از متن اصلی فاصله گرفته است. در مجموع و در میان این سیزده مؤلفه، اطناب، شفاف‌سازی، منطقی‌سازی و تخریب سیستم‌های متن از عوامل اصلی تحریف متن در ترجمۀ قمشه‌ای است و در حوزه‌های آراسته‌سازی، تخریب کمّی و تخریب کیفی نیز، انحرافات اندکی از متن مبدأ به‌چشم می‌خورد. در مجموع، همۀ این مؤلفه‌ها باعث تخریب ساختاری و معنایی متن مبدأ شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Evaluation of Qumshi'i's Quran Translation Based on Antoine Berman's Theory (Case Study: Surah Maryam)

نویسندگان [English]

  • Abdol Vahid Navidi 1
  • Naim Amouri 2
  • Hossein Goli 3
1 Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Theology and Islamic Studies, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.
2 Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Theology and Islamic Studies, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Languages, University of Arak, Arak, Iran.
چکیده [English]

Antoine Berman, a contemporary French philosopher, historian, and theorist, has significantly influenced the field of translation studies due to his unique perspective on translation. He introduced his deconstructionist model through thirteen tendencies and highlighted the heterogeneous nature between translation and the source text as a system of textual distortion. This descriptive-analytical research aims to examine, critique, and evaluate seven tendencies of Berman's deconstructionist approach in the Persian translation by Elahi Qomshe'i of Surah Maryam. The findings indicate that Qomshe'i's translation includes numerous interpretative elements and parenthetical explanations, distancing itself from the original text in certain instances. Among the thirteen identified tendencies, amplification, clarification, logical reasoning, and dismantling text systems emerge as the main factors contributing to textual distortion in Qomshe'i's translation. In the areas of embellishment, quantitative and qualitative destruction, slight deviations from the source text are noticeable. Overall, these tendencies lead to both structural and semantic distortion of the source text.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Elahi Qomshe'i's Translation
  • Antoine Berman
  • Surah Maryam
  • Deconstructionist Tendencies
قرآن کریم، ترجمۀ الهی قمشه‌ای .
منابع فارسی
آذرنوش، آذرتاش(1389ش). ترجمه‌های فارسی قرآن، دایره المعارف بزرگ اسلامی، تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی.
احمدی، محمد رحیم(1392). آنتوان بِرمن و نظریۀ گرایش‌های ریخت‌شکنانه، نقد زبان و ادبیات خارجی، 6(10)، 1-21.
حیدری آبروان، زهرا و همکاران (1399ش). واکاوی نظرها و نظریه‌ها دربازخوانی مجدد پیشینۀ تاریخ ترجمۀ قرآن کریم(مطالعۀ موردی سیر شکل‌گیری ترجمه‌های فارسی)، دوفصلنامۀ مطالعات ترجمۀ قرآن و حدیث، 7 (13). 62-86.
عقیلی آشتیانی، علی اکبر(1383ش). ترجمۀ متون ادبی. تهران: رهنما.
کریمیان، فرزانه. و اصلانی، منصوره (1390ش). نقش وفاداری به یک نویسنده در ترجمه(بررسی مقابلۀ ترجمه‌های قاسم روبین از آثار مارگارت دوراس)، فصلنامۀ مطالعات زبان و ترجمه، 1(3)، 136- 119.
مهدی‌پور، فاطمه(1389ش). نظری بر روند پیدایش نظریه‌های ترجمه و بررسی سیستم تحریف متن از نظر آنتوان برمن،کتاب ماه ادبیات، 4( 41)، 63 – 57.
منابع عربی
ابن یعیش، أبو البقاء(2001م ). شرح المفصل للزمخشری، تقدیم إمیل بدیع یعقوب، بیروت: دار الکتب العلمیة.
أمطوش، محمد(2014م). التأویل و الترجمة،العراق: دار نیبور للطباعة والنشر والتوزیع.
برمان، أنطوان(2010م). الترجمة و الحرف أو مقام البعد، ترجمة و تحقیق عزّ الدین الخطابی، بیروت: المنظمة العربیة للترجمة.
الجرجانی، علی بن محمد بن علی الزین الشریف(1983م). التعریفات، بیروت: دار الکتب العلمیة، الطبعة الأولى.
درویش، محیی الدین(1415ق). اعراب القرآن وبیانه، سوریه: دار الإرشاد.
الدعاس، أحمد عبید. حمیدان، أحمد محمد. محمود القاسم، إسماعیل(1425ق). إعراب القرآن الکریم، دمشق: دار المنیر ودار الفارابی، الطبعة الأولى.
الشیخ، سمیر( 2010م). الثقافة والترجمة، بیروت: دار الفارابی.
الطباطبائی، محمد حسین(1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طنطاوی، محمد سید(1998م). التفسیر الوسیط للقرآن الکریم، القاهرة: دار نهضة مصر للطباعة والنشر والتوزیع، الطبعة الأولى.
معایش، أسامة(2008م). إشکالیة ترجمة الإیحاءات إلی اللغة العربیة روایة الحلزون العنید لرشید بوجدرة أنموذجا. رسالة الماجستیر فی الترجمة، جامعة منتوری قسنطینة، الجمهوریة الجزائریة الدیمقراطیة الشعبیة.
النَّحَّاس، أحمد بن محمد بن إسماعیل(1421ق). إعراب القرآن، وضع حواشیه وعلق علیه عبد المنعم خلیل إبراهیم، بیروت: دار الکتب العلمیة، الطبعة الأولى.
وهبة، مجدی. المهندس، کامل(1979م). معجم المصطلحات العربیة فی اللغة والأدب، بیروت: مکتبة لبنان.
منابع لاتین
Baker, Mona(2010). The Translation studies reader. Translated by: Venuti, Lawrence. first published, London and New York, Routledge.
Simon Sherry(2001). Antoine Berman ou l'absolu critique. TTR: traduction, terminologie. rédaction, vol. 14, n 2, p. 19-29 .