نقش داستان حضرت موسی (ع) بر تثبیت قلب پیامبر (ص) براساس سورۀ نمل

نوع مقاله : ترویجی

نویسندگان

1 استادیار گروه قرآن و حدیث دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس تهران

چکیده

قرآن کریم کتابی است که با نزول تدریجی آیاتش تقویت و حمایت مستمر قلبی و روحی پیامبر (ص) را به دنبال داشت. براساس آیۀ 120 سورۀ هود، بیان داستان‌های قرآنی انبیای الهی در هر مقطع، با هدف تثبیت قلب رسول‌الله (ص) و مؤمنان طرح شد تا این رویدادهای تاریخی در مسیر رسالت، موجب ایجاد استواری قدم‌ها و نفوذ در دل و جان مخاطبان گردد. این پژوهش درصدد پاسخ‌گویی به این سؤال است که داستان حضرت موسی (ع) در سورۀ نمل چگونه موجب تثبیت قلب پیامبر (ص) شده است. بررسی توصیفی‌تحلیلی این مسئله حاکی از آن است که خداوند متعال طرح ماجرای موسی (ع) در سورۀ نمل را با هدف دو بشارت به پیامبر (ص) و مؤمنان در پیش گرفت: بشارت نخست به مؤمنان بر یاری خداوند در شرایط طاقت‌فرسای محاصرۀ اجتماعی‌اقتصادی عده‌ای از مؤمنان در شعب ابی‌طالب و هجرت عده‌ای دیگر به حبشه؛ بشارت دوم به نابودی جبهۀ باطل و غلبۀ حق، تا بیان دارد که گرچه مؤمنان در ابتدای دعوت پیامبر (ص) جمعیتی اندک بودند، در آینده‌ای نزدیک جانشین اقوام کافر و مشرک می‌شوند و حاکمیت و تسلط بر شبه‌جزیزۀ عربستان را به دست می‌آورند؛ ازاین‌رو، با اطمینان به غلبۀ مستمر مؤمنان بر کفار در طول تاریخ، نشانه‌ای غیرقابل‌انکار بر درستی پیام رسولان الهی مطرح می‌شود و با تثبیت قلب پیامبر (ص) و پیروان او، استواری و استحکام روحی ایشان را در طی مسیر رسالت و ایجاد جامعۀ اسلامی جهانی فراهم می‌آورد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

1The Role of Prophet Moses's (AS) Story in Stabilizing the Heart of the Prophet (PBUH) Based on Surah An-Naml

نویسندگان [English]

  • Khadijeh Ahmadi Bigesh 1
  • Zeinab Tabrizchi 2
1 Assistant Professor, Department of Quran and Hadith, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University.
2 Master's student in Quran and Hadith Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran
چکیده [English]

The Quran, gradually revealed, provided continuous support and reinforcement for the spiritual and emotional well-being of the Prophet (PBUH). According to verse 120 of Surah Hud, narrating the divine stories of prophets in the Quran was a deliberate strategy to fortify the heart of the Prophet (PBUH) and believers. This research aims to explore how the story of Prophet Moses (AS) in Surah An-Naml contributed to stabilizing the heart of the Prophet (PBUH). A descriptive-analytical examination indicates that Allah took the narrative of Moses (AS) in Surah An-Naml to deliver two glad tidings to the Prophet (PBUH) and believers: the first being the support of Allah during the challenging social-economic siege of some believers in the Shi'b Abi Talib and the migration of others to Abyssinia. The second glad tiding anticipated the downfall of the false front and the triumph of truth, symbolizing that although the believers were initially few in number at the start of the Prophet's (PBUH) mission, they would soon replace the disbelievers and polytheists, gaining control over the Arabian Peninsula. This assurance of continuous victory for the believers over the disbelievers throughout history serves as an undeniable sign of the truthfulness of the divine message. The heart of the Prophet (PBUH) and his followers is thereby stabilized, ensuring spiritual strength during the course of the mission and the establishment of a global Islamic society.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Heart Stabilization
  • Prophet Muhammad (PBUH)
  • Prophet Moses (AS)
  • Surah An-Naml
  • Shi'b Abi Talib
  • Glad Tidings
قرآن کریم
منابع فارسی
انصاری، عبدالله (1371ش). کشف الأسرار و عدة الأبرار، تهران: امیرکبیر.
بهجت‌پور، عبدالکریم (1390ش). تفسیر همگام با وحی، قم: موسسه‌فرهنگی‌التمهید.
پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت الله خامنه‏ای، موسسه‌انقلاب‌اسلامی: WWW.KHAMENEI.IR
جوادی آملی، عبدالله (1379ش). ادب فنای مقربان، قم: إسراء.
.................................(1381ش). سروش هدایت، قم: إسراء.
..................................(بی تا). تفسیر تسنیم، قم: إسراء.
حسینی همدانی، محمدحسین (1404ق). تفسیر أنوار درخشان، تهران: لطفی.
شاه عبدالعظیمی، حسین (1363ش). تفسیر إثنی عشری، تهران: میقات.
شریف لاهیجی، قطب الدین (1373ش). تفسیر شریف لاهیجی، تهران: نشر داد.
شهیدی، سیدجعفر (1390ش). تاریخ تحلیلی اسلام، تهران: سمت.
طیب، سید عبدالحسین (1386ش). اطیب‌البیان فی‌تفسیر القرآن، تهران: سبطین.
فراست‌خواه، مقصود(1376ش). زبان قرآن، تهران: نشرعلمی‌وفرهنگی.
قرائتی، محسن (1388ش). تفسیر نور، تهران: مرکزفرهنگی‌درس‏هایی‌ازقرآن.
قرشی، سید علی اکبر (بی تا). قاموس قرآن، تهران: اسلامیه.
قنادی، صالح(1389ش). قصه‌های قرآن، قم: نشرالمصطفی.
کاشانی، ملا فتح الله (1386ش). تفسیر منهج الصادقین، تهران: طهور.
کاظمی، شهاب(1379ش). آفرینش هنری در داستان ابراهیم (ع)، قم: أحسن‌الحدیث.
مدرسی، سید محمد تقی (1377ش). تفسیر هدایت، مشهد: آستان قدس‌رضوی.
مصباح یزدی، محمدتقی (1387ش). اخلاق در قرآن، قم: موسسه‌امام‌خمینی (ره).
مغنیه، محمد جواد(1378ش). تفسیر کاشف، قم: بوستان‌کتاب.
مکارم شیرازی، ناصر (1371ش). تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب‌الاسلامیه.
منابع عربی
آلوسی، سیدمحمود(1415ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دارالکتب‌العلمیه.
ابن سعد، عمر (1410ق). الطبقات الکبری، بیروت: دارصادر.
ابن عاشور، محمدطاهر (1421ق). تفسیر التحریر و التنویر، بیروت: مؤسسة التاریخ‌العربی.
ابن فارس، احمد(1399ق). معجم مقاییس اللغه، بیروت: دارالفکر.
ابن کثیر، اسماعیل بن عمرو(1419ق). تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دارالکتب‌العلمیه.
ابن منظور، محمد(1414ق). لسان العرب، بیروت: دارإحیاء التراث‌العربی.
ابن هشام، عبدالملک( بی‌تا). السیره النبویه، تحقیق عبدالحفیظ شبلی، بیروت: دارالمعرفه.
ابوشهبه، محمدبن محمد(1423ق). المدخل لدراسة القرآن الکریم، قاهره:مکتبه السنه.
بحرانی، سیدهاشم (1415ق). البرهان‌فی‌تفسیرالقرآن، قم: مؤسسه‌البعثة.
بلاذری،احمد(1417ق). جمل من الانساب الاشراف، بیروت: دارالفکر.
بیضاوی، عبدالله‌بن‌عمر (1418ق). أنوارالتنزیل‌وأسرارالتأویل، بیروت: دارإحیاءالتراث‌العربی.
ثعلبی، احمدبن‌محمد(1422ق). تفسیرالکشف‌والبیان عن‌تفسیرالقرآن، بیروت: دارإحیاء‌التراث‌العربی.
حاکم‌حسکانی، عبدالله‌بن‌احمد(1411ق). شواهدالتنزیل‌لقواعدالتفضیل، تهران: وزارت‌فرهنگ‌وارشاداسلامی.
حکیم، سیدمحمدباقر (1417ق). علوم القرآن، قم: مجمع‌الفکرالإسلامی.
خضری، محمدبک(1392ش). تاریخ التشریع الاسلامی، تهران: احسان.
خطیب، عبدالکریم (1424ق). التفسیر القرآنی للقرآن، بیروت: دارالفکر.
رازی، ابوالفتوح(1372ش). روض‌الجنان و روح‌الجنان فی‌تفسیرالقرآن، مشهد: آستان‌قدس‌رضوی.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد(1388ش). المفردات فی غریب القرآن، قم: نویداسلام.
زمخشری، محمودبن عمر (1407ق). الکشاف‌عن‌حقائق‌غوامض‌التنزیلوعیونالأقاویلفی‌وجوه التأویل، بیروت: دارالکتاب‌العربی.
سیوطی، جلال الدین (1404ق). الدرالمنثور فی‌التفسیربالمأثور، قم: مکتبه‌آیت‌الله‌المرعشی‌النجفی(ره).
شرف الدین، جعفر (1420ق). الموسوعة القرآنیة خصائص السور، تحقیق عبدالعزیز بن‌عثمان‌التویجزی، بیروت: دارالتقریب بین‌المذاهب‌الإسلامیة.
صادقی تهرانی، محمد(1365ش). الفرقان‌فی‌تفسیرالقرآن‌بالقرآن والسنه، قم: فرهنگ‌اسلامی.
صبحی صالح(1372ش). مباحث فی علوم القرآن، قم: الشریف‌الرضی.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1374ش). المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: الأعلمی‌للمطبوعات.
طبرسی، فضل بن حسن (1372ش). مجمع البیان، تهران: ناصرخسرو.
طبری، محمدبن جریر (1387ق). تاریخ الامم و الملوک، بیروت: دارالتراث.
طریحی، فخرالدین (بی تا). مجمع البحرین، تهران: مرتضوی.
طوسی، محمدبن‌حسن (1413ق). التبیان‌فی‌تفسیرالقرآن، قم: النشرالاسلامی.
عروسی‌حویزی، علی‌بن‌جمعه (1415ق). تفسیر نورالثقلین، قم: اسماعیلیان.
فخر رازی، محمدبن عمر (1420ق). التفسیرالکبیر (مفاتیح الغیب)، بیروت: داراحیاء‌التراث‌العربی.
فراهیدی، خلیل‌بن‌احمد(1409ق). العین، بیروت: دارالتعارف‌للمطبوعات.
فضل‌الله، سید‌محمد‌حسین (1415ق). من‌وحی‌القرآن، بیروت: دارالملاک.
قطب، سید (1335ش). فی ظلال القرآن، تهران: نشرعلمی.
قمی، علی بن ابراهیم (1404ق). تفسیر القمی، قم: دارالکتاب.
قمی مشهدی، محمدرضا(1423ق). تفسیرکنزالدقائق‌وبحرالغرائب، قم: دارالغدیر.
کلینی، محمد بن یعقوب(بی تا). اصول کافی، بیروت: بی‌جا.
مدرسی، سید محمد تقی (1419ق). من‌هدی‌القرآن، بیروت: دارمحبی‌الحسین (ع).
المراغی، احمدمصطفی (1361ق). تفسیر المراغی، بیروت: دارالفکر.
مصطفوی، حسن (1368ش). التحقیق فی کلمات القرآن، تهران: وزارت‌ارشاداسلامی.
معرفت، محمدهادی،(1371ش). التمهید فی علوم القرآن، قم: موسسه‌التمهید.
الیوسفی‌غروی، الشیخ محمد هادی(بی تا). موسوعة التاریخ الاسلامی، قم: مجمع‌الفکر الاسلامی.