فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن

فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن

عوامل و موانع تعمیق باورهای دینی در فرهنگ عمومی جامعه ( مطالعه موردی:رویکرد شهید مطهری به دین، با تکیه بر آیات قرآن کریم)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری تاریخ اسلام
چکیده
ایمان و باورهای دینی برگرفته از کتاب‌های آسمانی همواره می‌تواند الگوی مناسبی برای سعادت‌مندی بشر در طول تاریخ باشد. چنان‌چه تاریخ نشان داده ‌است که هر موقع سطح ایمان و باور‌های دینی مردم یک جامعه افزایش یافته، اصلاحات اجتماعی و بحران‌ها بهتر مدیریت شده و آرامش در جامعه گسترش یافته است و هر موقع این سطح در بین جامعه کاهش یافته، معضلات اجتماعی و به تبع آن آسیب‌های اجتماعی افزایش یافته است.
به همن دلیل است که در تاریخ معاصر به خصوص در دهه 20 تا 50 هجری جریان‌های مختلف علمی سیاسی سعی در تعریفی از دین و فرهنگ دین‌داری بودند که بتوانند جامعه را با خود همراه نمایند. در این بین‌اندیشمندانی همچون شهید مطهری با استفاده از علوم روز و با تبیینی قرآنی سعی در بیان معارف اسلامی داشت که هم از یک سو برای افکار معاند سدی ایجاد کند و هم از سوئی برای جویندگان حقیقی معارف اسلامی، مطالبی ارزشمند ارائه نماید. در این مقاله با استفاده از روش توصیفی-کتابخانه‌ای در پی تبیین عوامل و موانع تعمیق ایمان و باورهادی دینی در فرهنگ عمومی جامعه از دیدگاه شهید مطهری با تکیه بر آیات قرآن کریم هستیم که نتایجی همچون لزوم جهان بینی توحیدی، آموزش بر مبنای فطرت الهی را جزو عوامل و نحله‌های فکری، تقیه، محبت افراطی به اولیاء الهی و .. را از موانع دست یابی به این مهم در می‌یابیم.

چکیده تصویری

عوامل و موانع تعمیق باورهای دینی در فرهنگ عمومی جامعه ( مطالعه موردی:رویکرد شهید مطهری به دین، با تکیه بر آیات قرآن کریم)
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Factors and barriers to deepening religious beliefs in the general culture of society (Case study: Martyr Motahhari's approach to religion, based on verses of the Holy Quran)

نویسنده English

Sayyed mostafa tabatabayi
PhD student in Islamic History, University of Isfahan
چکیده English

Religious faith and beliefs derived from the scriptures can always be a good model for human happiness throughout history. As history has shown, whenever the level of faith and religious beliefs of the people of a society increases, social reforms and crises are better managed and peace prevails in society and whenever this level decreases in the society, the social problems and consequently the social harms increase. For this reason, in contemporary history, especially in decades  20 to 50 Hijri Shamsi, each of the various scientific-political currents tried to provide a definition of religion and the culture of religiosity; In this way, they can bring the society with them. In the meantime, thinkers such as Shahid Motahari, using modern sciences and with Quranic explanation, tried to express Islamic teachings; on the one hand, to create a barrier against dissenting thoughts, and on the other hand, to benefit the true seekers of Islamic knowledge by presenting valuable materials. In this article, using a descriptive-library method, we explain the factors and obstacles to deepen religious faith and beliefs in the general culture of society from the perspective of Shahid Motahhari and based on the verses of the Holy Quran. Some of these factors and obstacles are: the need for a monotheistic worldview and education based on the divine nature (factors) and schools of thought, piety and extreme love for the divine saints (obstacles).

کلیدواژه‌ها English

Quran
religion
society
Shahid Motahari
آوتوِیت، ویلیام و تام باتامور (1392)، فرهنگ علوم اجتماعی قرن بیستم، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: نشر نی، چاپ اول.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم (بی‌تا)، لسان العرب، بیروت: دار الفکر ـ دار صادر.
الیاده، میرچا (1365)، دین‌پژوهى، ترجمه بهاءالدین خرمشاهى، تهران: پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى.
برونوفسکی، جیکوب و بروس مازلیش (1378)، سیر اندیشه در غرب از لئوناردو تا هگل، ترجمه کاظم فیروزمند،  تبریز: نشر اختر.
دورکیم، امیل (1383)، صور بنیانی حیات دینی، ترجمه باقر پرهام، تهران: نشر مرکز.
 سبحانی، جعفر (1428)، محاضرات فی الالهیات، قم: مؤسسه امام صادق ع.
سگال، رابرت (1391)، راهنمای دین‌پژوهی؛ آشنایی با رویکرد در مطالعه ادیان؛ ترجمه و توضیح محسن زندی و محمد حقانی فضل، قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.
شجاعی زند، علی‌رضا (1388)، جامعه‌شناسی دینی، تهران: نشر نی.
شهرستانی، عبدالکریم (1404)، الملل والنحل، لبنان: دار المعرفة.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1367)، تفسیر المیزان، ترجمه ناصر مکارم شیرازی، قم: بنیاد علمی فرهنگی علامه طباطبایی.
فنایی، ابوالقاسم (1375)، درآمدی بر فلسفه دین و کلام جدید، قم: انتشارات اشراق.
کوزر، لوئیس (1392)، زندگى و اندیشه بزرگان جامعه‏شناسى، ترجمه محسن ثلاثى، تهران: انتشارات علمی.
مجلسی، محمدباقر (1404)، بحار الأنوار، لبنان: مؤسسة الوفاء.
محمدی، مجید (1374)، دین‌شناسی معاصر، تهران: قطره.
محمدرضائی، محمد (1382)، «نگاهی به دین‌پژوهی»، قبسات، دوره هشتم، شماره 39، بهار 1382.
مشکور، محمدجواد (1350)، اخبار سلاجقه روم (به انضمام مختصر سلجوقنامه ابن‌بی‏بی‏)،  تهران: کتابفروشی تهران.
مطهری، مرتضی (1395)، گریز از ایمان گریز از عمل، قم: صدرا.
---------- (1377)، مجموعه آثارشهید مطهری، قم: صدرا.
مک کواری، جان (1375)، تفکر دینی در قرن بیستم،  ترجمه عباس شیخ‌شعاعی و محمد محمدرضایی، قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
مهرنیا، حسن (1392)، «تبیین، بررسی و نقد اندیشه دینی کانت»، دوفصلنامه علمی ـ تخصصی تحول در علوم انسانی، دوره1، شماره1، پاییز و زمستان 1392.
همیلتون، ملکم (1392)، جامعه‌شناسی دینی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر ثالث.
دوره 2، شماره 2 - شماره پیاپی 4
تابستان 1400
صفحه 98-119

  • تاریخ دریافت 02 آبان 1400
  • تاریخ بازنگری 06 آبان 1400
  • تاریخ پذیرش 24 آبان 1400
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1400