تأثیر عنصر زیبایی شناسیِ قرآنی بر تقویت ارزش های انسانی و تمدنی(با تاکید بر مساله شهر نشینی)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

چکیده

مساله زیبایی شناسی قرآن، همواره از مسایل پر اهمیت در تاریخ تمدن اسلامی، شهر نشینی و عمران و آبادانی سرزمینهای اسلامی در 15 قرن اخیر بوده که ضروری است با توجه به تغییرات و تحولات خواسته یا ناخواسته ای که در گذر زمان، با وجود شاخصه های اسلامی-قرآنی در متن دین مبین اسلام برای تمدن و شهر سازی، در سبک زندگی مسلمانان صورت گرفته، مورد توجه مجدد قرار گرفته تا از این منظر، به اصلاح سبک زندگی اقدام گردد. در این تحقیق که با رویکرد موضوعی صورت گرفته بدین نتایج دست یافته ایم؛1- هدف قرآن و سنت نبوی از خلال دستور به زیباسازی مکان ها و ساختمان ها این بود که حکمت های بزرگی را که در حفظ مقاصد شریعت است به ویژه دین تحقق بخشد2-در زمینه تمدن و ساخت و ساز ضروری است که کتابها و آثار موجود در میراث خود را که در زمینه محیط زیست و شهرسازی است مطالعه کنیم و در آن ها دقت و توجه ویژه داشته باشیم3-تمدن ها به واسطه عنصر اخلاقی و روحی جاودانه می شوند و رسالت خود را انجام می‌دهند و به پیشرفت خود ادامه می‌دهند زیرا ماده بدون روح، ساختمانی بی پایه است و اساس تمدن مسلمانان، دین اسلام است که باید به قرآن کریم و سنت پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) به تفصیل و اجمال پرداخت تا آن پایه ها را کشف کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Impact of Quranic Aesthetics on Human and Civilization Values (Considering the Subject of Urbanization)

نویسنده [English]

  • Alireza Kavand
Assistant Professor of the Holy Quran University of Sciences and Education
چکیده [English]

The issue of Quranic aesthetics has always been one of the most important issues in the history of Islamic civilization, urbanization and  which is necessary due to the changes and developments wanted or un wanted , that have taken place over time, according to the Islamic-Quranic characteristics in the context of the religion of Islam for civilization and urban planning, in the lifestyle of Muslims to be reconsidered in order to improve the lifestyle from this perspective. In this research, which has been done with a thematic approach, we have achieved the following results: 1- The purpose of the Qur'an and the Prophetic tradition through the order to beautify places and buildings was to realize the great wisdoms that are in preserving the purposes of Sharia, especially religion; 2- In the field of civilization and construction, it is necessary to study the books and works in our heritage, which are in the field of environment and urban planning, and to pay special attention to them; 3. Civilizations are immortalized by the moral and spiritual element, fulfill their mission and continue their progress. Because matter without a soul is a baseless structure and the basis of Muslim civilization is the religion of Islam, which must be studied in detail in the Holy Qur'an and the Sunnah of the Holy Prophet (May God bless him and his family) and the Ahl al-Bayt (May God's peace and blessings be upon them) to discover those foundations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quran
  • aesthetics
  • construction
  • value
  • civilization
  • قرآن کریم، ترجمه فولادوند
  • ابن خلدون، عبدالرحمن(1429ق)، مقدمه ابن خلدون، بیروت: المکتبة العصریه
  • ابن فارس، احمد(1399ق)، معجم مقاییس اللغه، بیروت: دار الفکر
  • ابن قیم، محمد بن ابی بکر(1983م)، الطب النبوی، تحقیق: محمد کریم راجح، بیروت: دار و مکتبه الهلال
  • همو(2013م)، روضة المحبین ونزهة المشتاقین، بیروت: المکتبه العصریه
  • ابن ماجه، محمد بن یزید(بی تا)، سنن ابن ماجة، تحقیق: محمد فؤاد عبد الباقی، بیروت: دار الفکر
  • ابن منظور، محمد بن مکرم(1420ق)، لسان العرب، بیروت: دار صادر
  • أبو خلیل، شوقی(1417ق)، الحضارة العربیة الإسلامیة وموجز عن الحضارات السابقة، بیروت: دار الفکر، دمشق: دار الفکر المعاصر
  • أبوعلیان، عوض محمد یوسف(1430ق)، الزینة فی ضوء القرآن الکریم، قاهره: جامعه الازهر
  • أحمد، مریم آیت،«فن المعمار الإسلامی جسر للتواصل الحضاری الإنسانی»، مجلة حراء، شماره: 40، أکتبر – دسامبر 2010م
  • بَهنسی، عفیف(بی تا)، الفن العربی الإسلامی، بیروت: دار الفکر، ط1
  • تطیلی، عیسى بن موسى(1999م)،القضاء بالمرفق فی المبانی ونفی الضرر،تحقیق: محمد النمینج، آیسسکو: منشورات المنظمة الإسلامیة
  • حمدان، نذیر(1412ق)، الظاهرة الجمالیة فی القرآن الکریم، جدة: دار المنابرة، ط1
  • دهخدا، علی اکبر(1396ش)، لغت نامه دهخدا، تهران: موسسه لغت نامه دهخدا
  • راد، علی و مهرناز باشی زاده مقدم(1396ش)، زینت گرایی و جوانی از منظر آیات قرآنی، مجله حدیث و اندیشه، شماره 23، بهار و تابستان، صص 47-61
  • راغب اصفهانی، حسین بن محمد(1412ق)، مفردات الفاظ القرآن، دمشق: دار القلم
  • رباط، ناصر(2002م)، ثقافة البناء وبناء الثفافة، بحوث ومقالات فی نقد وتاریخ العمارة 1985-2000، بیروت: ریاض الریس للکتب و النشر، ط1
  • ری شهری، محمد محمدی(1393ش)، میزان الحکمه، ترجمه: حمیدرضا شیخی، قم: سازمان چاپ و نشر دار الحدیث
  • زمخشری، ابو القاسم محمود(1407ق)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت: دار الکتاب العربی، ط3،
  • شعار، عصام الدین مصطفى(2009)، البیئة والحفاظ علیها فی الشریعة الإسلامیة، قاهره: دار الثفافة
  • صابونی، محمد علی(1400ق)، صفوة التفاسیر بعد تجریده من البیان، تجرید الشیخ عبد الله إبراهیم الأنصاری، بی جا: دار الصابونی
  • طباطبایی، سید محمد حسین،(1374ش) تفسیر المیزان، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  • طنطاوی، محمد سید(1376ش)، معجم اعراب الفاظ القرآن الکریم، قدم له محمد سید طنطاوی؛ راجعه محمدفهیم ابوعبیر، تهران: نشر نگرش
  • طبرسی، فضل بن حسن(۱۳۷۲ش)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، به تصحیح فضل‌الله یزدی طباطبایی و هاشم رسولی، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم
  • عبدالله، رائد رضا(2014م)، التخطیط السیاسی فی منهج التغییر القرآنی، پایان نامه کارشناسی ارشد به راهنمایی دکتر عبدالستار قاسم، فلسطین، نابلس: جامعة النجاح الوطنیة
  • عبد الحمید، شاکر(2001م)، التفضیل الجمالی: دراسة فی سیکولوجیة التذوق الجمالی، کویت: مطابع الوطن، سلسلة عالم المعرفة، شماره 467
  • عیاشی، محمد بن مسعود(1380ق)، تفسیر العیاشی، تهران: المطبعة العلمیة
  • غزالی، ابوحامد(بی تا)، إحیاء علوم الدین، بیروت: دار الکتب العلمیة
  • قرضاوی، یوسف(2001م)، رعایة البیئة فی شریعة الإسلام، قاهره: دار الشروق.
  • قرطبی، محمد بن أحمد، 1384ق، الجامع لأحکام القرآن(تفسیر القرطبی)، أحمد البردونی وإبراهیم أطفیش، الثانیة، قاهره: دار الکتب المصریة.
  • قضاة، احمد مصطفی علی(1988م)، الشریعة الإسلامیة والفنون، بیروت: دار الجیل
  • قطب، سید(1425ق)، فی ظلال القرآن، مصز: دار الشروق، ط34
  • کلینی، محمد بن یعقوب(1407ق)، الکافی، مصحح:‌ على اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران: دار الکتب الإسلامیة
  • مرسی، محمَّد(1420ق)، الإسلام والبیئة، ریاض: أکادیمیة نایف العربیة للعلوم الأمنیة
  • معین، محمد(1386ش)، فرهنگ فارسی معین، تهران: امیر کبیر
  • نجار، عبد الهادی) 1983م)، الإسلام والاقتصاد، کویت: المجلس الوطنی للثقافة والفنون، ط1
  • نجم، زیاد عبدالکریم(2010م)، توینبی ونظریته التحدی والاستجابة -الحضارة الإسلامیة أنموذجًا- دمشق: منشورات الهیئة العامه السوریة للکتاب، وزاره الثقافه
  • نورسی، بدیع الزمان سعید(بی تا)، الکلمات، ترجمة إحسان قاسم الصالحی،ط 1،استانبول: دارسولزر للنشر