تأثیر هجرت انبیاء الهی بر تمدن‌سازی از منظر قرآن کریم

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

دکتری تاریخ اسلام

چکیده

چکیده:
مهاجرت از ابتدای بشر تاکنون در میان اقوام مختلف به عنوان راهی برای عبور از مصائب و مشکلات در نظر گرفته شده و از جمله مهم‌ترین راهکارهای جوامع بشری برای ارتقاء وضعیت زندگانی خود بوده است. قرآن کریم نیز در ضمن آیات فراوانی به هجرت انبیاء الهی و پیروان آنها اشاره کرده است. در این پژوهش که با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای صورت گرفته است به دنبال پاسخ به این سؤال هستیم که هجرت در دوران رسالت انبیاء الهی از چه جایگاهی برخوردار بوده و از منظر قرآن کریم میان هجرت انبیاء الهی و تمدن‌سازی چه نسبتی برقرار است؟ با بررسی آیات متعدد قرآن کریم به این نتیجه می‌رسیم که در قرآن ضمن بیان دسته‌بندی هجرت به هجرت درونی و هجرت بیرونی، اهداف متعددی همچون رضا و خشنودی خداوند، حفظ ایمان و توحید، دستیابی به امنیت و آمرزش گناهان و در نهایت ایجاد تمدن الهی برای این امر مهم شمرده شده است. همچنین هجرت حضرت ابراهیم?، حضرت موسی? و قوم بنی اسرائیل، اصحاب کهف و حضرت محمد] و پیروان ایشان هجرت‌هایی با نیل به رستگاری و قرب الهی بوده، که منشاء تحول اجتماعی-تمدنی برای دینداران آن ادیان را فراهم کرده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effect of the migration of divine prophets on civilization from the perspective of the Holy Quran

نویسنده [English]

  • Arman Forouhi
Phd of Islamic History
چکیده [English]

Immigration has been one of the most important ways for human societies to improve their own living conditions. Migration has been considered as a way to overcome hardships and problems since the beginning of humanity and among different ethnic groups. In the Holy Quran, the migration of divine prophets and their followers has been forgotten in many verses. In this research, which has been done with a descriptive-analytical approach and relying on library resources, there is an answer to the question of where the migration took place during the mission of the divine prophets and from the perspective of the Holy Quran between the migration of divine prophets and civilization. What is the ratio of construction? Examining several verses of the Holy Qur'an, we come to the conclusion that the Qur'an states the classification of migration to internal migration and external migration, the use of God's pleasure, maintaining faith and monotheism, achieving security and forgiveness of sins, and in the last creation of divine civilization. Is considered important for this. Also, the emigration of Prophet Ibrahim (AS), Prophet Moses (AS) and the people of Israel, the companions of the cave and Prophet Muhammad (PBUH) and his followers are migrating with the attainment of salvation and nearness to God, which is the source of social-civilization change for its believers. Religions is used.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Holy Quran
  • Emigration
  • Divine Prophets
  • Civilization
  • ·         قرآن کریم.
  • ابن اثیر، مجدالدین (1403 ق)، جامع الاصول فی احادیث الرسول، تحقیق عبدالقادر ارناؤوط، بیروت: دارالفکر.
  • ابن اثیر، مجد الدین (1383ق)، النهایه فی غریب الحدیث  و الأثر، تحقیق طاهر احمد الراوی و محمود محمد الطناحی، بیروت: دار احیاء الکتب العربیه.
  • ابن سعد، محمد (بی‌تا)، طبقات الکبری، بیروت: دار صادر.
  • ابن منظور، محمد بن مکرّم (1996م)، لسان العرب، تحقیق امین محمد و محمد صادق العبیدی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  • ابن هشام، عبدالملک (1375 ق)، السیره النبویة، تحقیق مصطفی سقا و دیگران، قاهره: مطبعه مصطفی حلبی.
  • بوکای، موریس. (بی‌تا)، قرآن عهدین و علم، ترجمة حسن حبیبی، تهران: انتشارات حسینیه ارشاد.
  • توین بی، آرتور (1366)، تاریخ تمدن، ترجمه یعقوب آژند، تهران: مولی.
  • جعفری، یعقوب (392)، تاریخ اسلام از منظر قرآن، قم: دفتر نشر معارف، چ 7.
  • جوادی آملی، عبدالله (1387)، تسنیم؛ تفسیر قرآن کریم، قم: انتشارات اسراء، چ2.
  • حسین، طه (1388)، آیینه اسلام، ترجمه محمدابراهیم آیتی، قم: اندیشه مولانا.
  • خامنه‌ای، سید علی (1390)، انسان 250 ساله؛ بیانات مقام معظم رهبری درباره زندگی سیاسی-مبارزاتی ائمه معصومین=، تهران: موسسه ایمان جهادی.
  • خامنه‌ای، سید علی (بی‌تا)، اجوبة الاستفتائات، قم: دار الحق.
  • شریعتی، علی (1359)، تاریخ تمدن، تهران: آگاه.
  • طباطبایی، سید محمد حسین (1371)، المیزان، قم: اسماعیلیان، چ 5.
  • طباطبایی، سید محمدحسین (1391)، قرآن در اسلام از دیدگاه تشیع، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چ 11.
  • طبرسی، ابوعلی فضل بن حسن (1408 ق)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دارالمعرفه، طـ الثانی.
  • طبری، محمد بن جریر (1409 ق)، التاریخ الرسل و الملوک، بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات.
  • طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن (بی‌تا)، تفسیر التبیان، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  • طیب حسینی، سید محمود (1399)، تلخیص و تحریر قاموس قرآن، قم: جامعه الزهراء.
  • عبدالله زاده آرانی، رحمت الله (1370)، هجرت و اثرات اجتماعی آن از دیدگاه اسلام، پایان نامه کارشناسی ارشد اللهیات گرایش معارف اسلامی و ارشاد، دانشگاه امام صادق?.
  • عطایی اصفهانی، علی (1396)، قصه‌های پیامبران در قرآن، قم: آئین دانش.
  • قرطبی، ابوعبدالله محمد بن احمد (1373)، تفسیر قرطبی، تهران: دار الکتاب الاسلامیه.
  • قمی، علی بن ابراهیم (1367)، تفسیر قمی، قم: دار الکتاب، طـ الثانی.
  • کافی، مجید (1396)، تاریخ قرآن «تفسیر موضوعی آیات اجتماعی و تاریخی»، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سازمان تبلغات اسلامی.
  • کسایی، فاطمه (بهار و تابستان 1383)، هجرت در قرآن و منظرهای مختلف، فصلنامه مطالعات تاریخی قرآن و حدیث، ش 33 و 34، صص 79 -92.
  • مجلسی، محمدباقر (1412 ق)، بحارالانوار، بیروت: دار الاحیاء التراث العربی.
  • مکارم شیرازی و دیگران، ناصر و دیگران (1367)، تفسیر نمونه، تهران: دار الکتاب الاسلامیه.
  • منتظرالقائم، اصغر (1394)، تمدن‌سازی نبوی و علوی، اصفهان: مرغ سلیمان، چ 2.
  • منتظرالقائم، اصغر، سلیمانی، زهرا (1394)، نقش پیامبران ابراهیمی در تمدن‌سازی، قم: دفتر نشر معارف.
  • نجفی، محمدحسن (بی‌تا)، جواهر الکلام، بیروت: دار احیاء التراث العربی، طـ السابع.