دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم (دانشکده علوم قرآنی اصفهان)فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن2783-33567120260421Explaining the Precedence of the Destruction of Qaryah over Divine Punishment (Ba’s) in Verse 4 of Surah Al-A’raf; Transition from False Civilizations to the Era of Appearanceتبیین تقدم هلاکت «قریة» بر «بأس» در آیه چهارم سوره اعراف: گذار از تمدنهای باطل به عصر ظهور12423143510.22034/jksl.2025.504798.1438FAمحسنفاضل بخشایشدانشجوی دکتری مدرسی معارف قرآن و حدیث، دانشکدۀ مطالعات اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران .0000-0001-6958-7207محمد هادیمنصوریاستادیار قرآن و متون اسلامی، دانشکدۀ مطالعات اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران.0000-0003-0475-7476Journal Article20250226 According to the fourth verse of Surah Al-A’raf, divine punishment (Ba’s) descends after the destruction of a settlement (Qaryah). For this reason, interpreters have sought to explain the cause-and-effect relationship between these two concepts, presenting various and numerous viewpoints. The present research, employing the method of Quranic exegesis with the Quran and integrating it with the narrations of Ahl al-Bayt (AS), while redefining the concept of Qaryah in the Holy Quran, has investigated the relationship between the destruction of Qaryah and divine Ba’s. The research findings indicate that the concept of Qaryah in the Holy Quran refers to a structured system with a specific ideology and the claim of ensuring human happiness. Since the concept of destruction (Halakah) refers to the decay of fundamental and constitutive characteristics of a thing, the destruction of Qaryah means the annihilation of the claim of that structured system to provide true human happiness. On the other hand, by relying on the narrations of Ahl al-Bayt (AS), the intended meaning of divine Ba’s is the uprising of Imam Mahdi (AJ), which will necessarily occur after the complete discrediting of all political and cultural groups and schools of thought. Based on these findings, the fourth verse of Surah Al-A’raf indicates the occurrence of the Era of Advent following the discrediting of the front of falsehood in its claim to provide human happiness. Therefore, the precedence of the destruction of Qaryah over the descent of divine Ba’s is a necessary and inevitable matter.<br> <br> <br> براساس آیه چهارم سوره اعراف، بأس الهی، پس از هلاکت قریة نازل میشود. به همین جهت، مفسران در صدد تبیین رابطه علّی-معلولی بین این دو مفهوم برآمده و دیدگاههای مختلف و متعددی بیان کردهاند. پژوهش حاضر با بهرهگیری از روش تفسیر قرآن با قرآن و تلفیق آن با روایات اهل بیت(ع)، ضمن بازتعریف مفهوم قریة در قرآن کریم، به واکاوی رابطه بین هلاکت قریة و بأس الهی پرداخته است. یافتههای پژوهش حاکی است که قریة در قرآن، ناظر به نظامی ساختارمند با ایدئولوژی خاص و داعیه تأمین سعادت بشر است و از آنجا که مفهوم هلاکت، عبارت از زوال ویژگیهای بنیادین و مقوم شیء است، بنابراین، هلاکت قریة، به معنای نابودی ادّعای آن نظام ساختارمند است. از سوی دیگر، با استناد به روایات اهل بیت(ع)، مراد از بأس الهی، قیام حضرت حجت(عج) است که ضرورتاً پس از بیاعتباری همه گروهها و نحلههای سیاسی و فرهنگی تحقق خواهد یافت. بر اساس این یافتهها، آیه چهارم سوره اعراف، بر وقوع عصر ظهور پس از بیاعتباری جبهه باطل در ادّعای تأمین سعادت بشر دلالت میکند. از این روی، تقدّم هلاکت قریة بر نزول بأس الهی، امری ضروری و اجتنابناپذیر است.https://qcc.quran.ac.ir/article_231435_c2df6169a33fbfba207789247bb7e365.pdfدانشگاه علوم و معارف قرآن کریم (دانشکده علوم قرآنی اصفهان)فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن2783-33567120260421A Civilizational Explanation of Allamah Fazlullah's Views on the Issue of Gender in the Quran...تبیین تمدنی از آراء علامه فضلالله درباره مسئله جنسیت در قرآن254723238210.22034/jksl.2025.511181.1448FAمرضیهمحصصدانشیار علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران .0000-0002-2332-410Xایوبزارع خفریاستادیار علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.0000-0002-2660-0237Journal Article20250309Examining the issue of gender from a civilizational perspective is one of the new approaches in Qurʾānic studies. Man and woman, as the fundamental elements of Islamic civilization, have a position in social responsibilities based on a common human nature, while simultaneously playing distinct roles. The present study, using a descriptive-analytical method, provides a civilizational explanation of the issue of gender from the viewpoint of the contemporary exegete Sayyid Muḥammad Ḥusayn Faḍlullāh, and seeks to answer the question: What is Faḍlullāh's civilizational understanding of the issue of gender in the interpretation of Qurʾānic verses, and within what horizon can it be explained and described? The findings of the research show that a civilizational rereading of verses and exegetical traditions can lead to a better understanding of the position of gender in Islamic civilization. Faḍlullāh, while presenting a social and educational interpretation, has articulated precise civilizational readings of the issue of gender and has greatly emphasized the civilizational principles of conferring dignity, justice-centeredness, and responsibility within the institution of the family.بررسی مسئلۀ جنسیت از منظر تمدنی، یکی از رویکردهای نوین در مطالعات قرآنی است. زن و مرد به عنوان عناصر بنیادین تمدن اسلامی، در مسئولیتهای اجتماعی جایگاهی مبتنی بر سرشت مشترک انسانی دارند و درعینحال نقشهای متمایزی ایفا میکنند. پژوهش حاضر با روش توصیفیتحلیلی، به تبیین تمدنی از مسئلۀ جنسیت از دیدگاه مفسر معاصر سیدمحمدحسین فضلالله میپردازد و در جستوجوی پاسخ به این سؤال است که برداشت تمدنی فضلالله دربارۀ مسئلۀ جنسیت در تفسیر آیات قرآنی چیست و در چه افقی قابل تبیین و توصیف است؟ یافتههای تحقیق نشان میدهد بازخوانی تمدنی آیات و سنتهای تفسیری میتواند به درک بهتری از جایگاه جنسیت در تمدن اسلامی منجر شود. فضلالله ضمن ارائۀ تفسیری اجتماعی و تربیتی، خوانشهای تمدنی دقیقی دربارۀ مسئلۀ جنسیت بیان کرده و بر اصول تمدنی کرامتبخشی، عدالتمحوری و مسئولیتپذیری در نهاد خانواده تأکید فراوانی داشته است.https://qcc.quran.ac.ir/article_232382_f0a165f5d2e9b0f38a35bedd092f68e7.pdfدانشگاه علوم و معارف قرآن کریم (دانشکده علوم قرآنی اصفهان)فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن2783-33567120260421Recognizing the Concept of Neshat (Vitality/Joy) in the Holy Quran Based on Content Analysis of Related Versesبازشناسی مفهوم نشاط در قرآن کریم بر اساس تحلیل محتوای آیات مرتبط496823153110.22034/jksl.2025.515120.1452FAعلیجانقرباندانشآموختۀ کارشناسی ارشد مدیریت خدمات بهداشتیدرمانی، دانشکدۀ بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران .0009-0008-1104-1234فائزهتقی پوردانشیار گروه علوم ارتباطات و کسبوکار، دانشکدۀ علوم انسانی و حقوق، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران .0000-0003-2912-7358زینتنجاریکارشناسی الهیات، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.0009-0002-6367-3811Journal Article20250409Cheerfulness (Nashāṭ) is a concept that has internal, behavioral, and social dimensions and is associated with notions such as satisfaction, hope, smiling, and mental and social health. In the Qurʾānic perspective, cheerfulness is a state of inner happiness, heartfeltsureness, and spiritual contentment arising from connection with God, faith, gratitude for blessings, righteous deeds, and hope for divine reward. This research aims to explain the concept of cheerfulness based on a content analysis of related concepts in the verses of the Holy Qurʾān. The research method is qualitative content analysis with an inductive approach. For this purpose, a list was used as the data collection tool, and Qurʾānic software was employed to prepare and extract the relevant verses. The analysis and examination of the findings indicate that the cause or context of cheerfulness is significant and has positive or negative aspects. In general, cheerfulness can be divided into two categories: praiseworthy cheerfulness and blameworthy cheerfulness. The most important results of the research are that: praiseworthy and desirable cheerfulness from the perspective of the Holy Qurʾān includes faith-based and divine cheerfulness, which is connected to monotheistic values, spirituality, gratitude, and piety, and in the Hereafter leads to divine satisfaction and otherworldly felicity; whereas blameworthy and reprehensible cheerfulness from the perspective of the Holy Qurʾān includes non-faith-based cheerfulness, which is associated with factors such as worldly wealth and property and illegitimate pleasures, and in the Hereafter leads to fall and divine punishment.نشاط مفهومی است که جنبۀ درونی و رفتاری و اجتماعی دارد و با مفاهیمی ازجمله رضایت، امید، لبخند و سلامت روانی و اجتماعی مرتبط است. نشاط در نگرش قرآنی، حالتی از خرسندی درونی و اطمینان قلبی و رضایت روحی است که از ارتباط با خدا، ایمان، شکر نعمت، عمل صالح و امید به پاداش الهی ناشی میشود. این پژوهش با هدف تبیین مفهوم نشاط بر اساس تحلیل محتوای مفاهیم مرتبط در آیات قرآن کریم انجام شده است. روش تحقیق تحلیل محتوای کیفی با رویکرد استقرایی است. به این منظور، ابتدا ابزار گردآوری اطلاعات فهرست و برای تهیه و استخراج آیات مرتبط، از نرمافزارهای قرآنی استفاده شد. تحلیل و بررسی یافتهها نشان میدهد علت یا زمینۀ نشاط مهم و دارای وجوه مثبت یا منفی است. بهطورکلی میتوان نشاط را در دو دستۀ نشاط ممدوح و نشاط مذموم تقسیمبندی کرد. اهم نتایج حاصل از تحقیق عبارت است از اینکه: نشاط ممدوح و مطلوب از منظر قرآن کریم شامل نشاط ایمانی و الهی است و با ارزشهای توحیدی، معنویت، شکرگزاری و تقوا ارتباط و پیوند دارد و در آخرت منتهی به رضایت الهی و سعادت اخروی میشود؛ اما نشاط مذموم و نکوهیده از منظر قرآن کریم شامل نشاط غیرایمانی است و با عواملی مانند مال و ثروت دنیوی و لذتجوییهای غیرمشروع ارتباط دارد و در آخرت منتهی به سقوط و عذاب الهی میشود.https://qcc.quran.ac.ir/article_231531_6fe91ae387b8ce827f5dab237671c164.pdfدانشگاه علوم و معارف قرآن کریم (دانشکده علوم قرآنی اصفهان)فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن2783-33567120260421A Critique of the Notion of Quranic Distortion by Shi’a in the book Tārīkh al-Qur’an ‛Inda al-Ithnā ‘Asharīyahنقد انگارۀ تحریف قرآن توسط شیعه در کتاب تاریخ القرآن عند الإثنی عشریة698624286110.22034/jksl.2025.516384.1456FAبهمنهادیلودانشیار زبان و ادبیات عرب ، دانشکدۀ علوم قرآنی مراغه، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، مراغه، ایران .0000-0002-2530-6239محمدعلیمحمدیکارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.0000-0003-2311-3537Journal Article20250414Cheerfulness (Nashāṭ) is a concept that has internal, behavioral, and social dimensions and is associated with notions such as satisfaction, hope, smiling, and mental and social health. In the Qurʾānic perspective, cheerfulness is a state of inner happiness, heartfeltsureness, and spiritual contentment arising from connection with God, faith, gratitude for blessings, righteous deeds, and hope for divine reward. This research aims to explain the concept of cheerfulness based on a content analysis of related concepts in the verses of the Holy Qurʾān. The research method is qualitative content analysis with an inductive approach. For this purpose, a list was used as the data collection tool, and Qurʾānic software was employed to prepare and extract the relevant verses. The analysis and examination of the findings indicate that the cause or context of cheerfulness is significant and has positive or negative aspects. In general, cheerfulness can be divided into two categories: praiseworthy cheerfulness and blameworthy cheerfulness. The most important results of the research are that: praiseworthy and desirable cheerfulness from the perspective of the Holy Qurʾān includes faith-based and divine cheerfulness, which is connected to monotheistic values, spirituality, gratitude, and piety, and in the Hereafter leads to divine satisfaction and otherworldly felicity; whereas blameworthy and reprehensible cheerfulness from the perspective of the Holy Qurʾān includes non-faith-based cheerfulness, which is associated with factors such as worldly wealth and property and illegitimate pleasures, and in the Hereafter leads to fall and divine punishment.کتاب تاریخ القرآن عند الإثنی عشریة؛ دراسة نقدیة ثر عبدالعزیز بن عبدالرحمن الضامر است که به زعم خود بر اساس تتبع تاریخی نگاشته؛ حال آنکه رویکرد وی اتهامزنی به شیعه در حوزۀ علوم قرآنی است. بحث تحریف قرآن یکی از فصول کتاب مزبور است که مؤلف با روش تقطیع مطالبِ منقول از علمای شیعه و برجسته نمودن اقوال تقطیعشده، در پی اثبات شبهات وارد بر شیعه در حوزۀ تحریف قرآن است. نوشتار حاضر به روش توصیفیتحلیلی، ضمن مفهومشناسی تحریف و اشاره به محتوای بحث تحریف در کتاب مذکور، نظرات ناصواب عبدالعزیز الضامر را بر پایۀ براهین عقلی و نقلی و با استفاده از مصادر معتبر شیعی و سنّی، در بوتۀ نقد قرار داده است. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که ادعاهای الضامر کاملاً دور از واقع است و صرفاً بر اساس بغض و کینه نسبت به مکتب اهلبیت (ع) پایهریزی شده است. همچنین این مطالعه نشاندهندۀ لزوم برخورد علمی و منصفانه با مسائل دینی است تا از گسترش فتنه و تفرقه جلوگیری شود؛ زیرا آثار و نظریاتی که بر مبنای نادرست و کینهورزی شکل میگیرد، تنها موجب تفرقه میان مسلمانان میشود و ارزش و جایگاه علمی و استنادی ندارد. اتهامات مذکور در کتاب یادشده، با واقعیتهای تاریخی و علمی سازگار نیست. این مقاله بر این نکته تأکید میکند که قرآن کریم از هر نوع تحریفی مصون مانده و نقش مسلمانان واقعی، اعم از شیعه و سنی، در صیانت از آن روشن است.https://qcc.quran.ac.ir/article_242861_52fc8d5f336cc043479168b8d6cc39a8.pdfدانشگاه علوم و معارف قرآن کریم (دانشکده علوم قرآنی اصفهان)فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن2783-33567120260421The Role of the Quranic Exemplars’ Communication Model in Transmitting Religious Conceptsشناخت و جایگاه مهارتهای ارتباطی اسوههای دینی8711223183710.22034/jksl.2025.504653.1434FAمحمد حسینناظمی اشنیاستادیار گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.0000-0002-1732-6061زاهدهرحمانیاناستادیار گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.0000-0002-0471-9691Journal Article20250212The Holy Qurʾān, as the charter of divine guidance, has explained various dimensions of human relations in four axes: relationship with God, with oneself, with others, and with nature. Among these, communication skills hold a special place in the formation of effective and constructive interactions among humans. The present study, titled "Understanding and the Position of Communication Skills of Religious Models (Uswahs)," seeks to explain the characteristics and components of communication in the conduct of the prophets and divine saints based on the teachings of the Qurʾān and narrations. The research method is descriptive-analytical-content analysis. The findings indicate that the Holy Qurʾān presents communication skills in three domains: relationship with oneself, with God, and with others, and emphasizes elements such as self-improvement, honesty, observance of rhetorical principles, polite speech and behavior, and sincerity of intention. Furthermore, religious models (uswahs), relying on values such as wisdom, forbearance, kindness, justice, and respect for human dignity, have presented a perfect model of effective communication. In contrast to the instrumental and unethical communications of the present era, the Qurʾān and the conduct of the Infallibles (AS) emphasize communication based on ethics, rationality, and human nature. Consequently, recognizing and following the communication skills of religious models can pave the way for reforming human relations and cultural reconstruction in contemporary societies.قرآن کریم بهعنوان منشور هدایت الهی، ابعاد گوناگون روابط انسانی را در چهار محور ارتباط با خدا، خود، دیگران و طبیعت تبیین کرده است. در این میان، مهارتهای ارتباطی جایگاه ویژهای در شکلگیری تعاملات مؤثر و سازنده میان انسانها دارد. پژوهش حاضر با عنوان «شناخت و جایگاه مهارتهای ارتباطی اسوههای دینی»، در پی تبیین ویژگیها و مؤلفههای ارتباطی در سیرۀ پیامبران و اولیای الهی بر اساس آموزههای قرآن و روایات است. روش تحقیق به صورت توصیفیتحلیلیمحتوایی انجام شده است. یافتهها نشان میدهد قرآن کریم مهارتهای ارتباطی را در سه ساحتِ ارتباط با خود، خدا و دیگران مطرح میسازد و بر عناصری چون خودسازی، صداقت، رعایت اصول بلاغت، ادب گفتار و رفتار و اخلاص در نیت تأکید دارد. همچنین، اسوههای دینی با تکیه بر ارزشهایی چون حکمت، حلم، مهربانی، عدالت و رعایت کرامت انسانی، الگوی کامل ارتباط مؤثر را ارائه کردهاند. در مقابلِ ارتباطات ابزاری و غیراخلاقی عصر حاضر، قرآن و سیرۀ معصومان (ع) بر ارتباطات مبتنی بر اخلاق، عقلانیت و فطرت تأکید دارند. درنتیجه، بازشناسی و الگوگیری از مهارتهای ارتباطی اسوههای دینی میتواند راهگشای اصلاح روابط انسانی و بازسازی فرهنگی در جوامع معاصر باشد.https://qcc.quran.ac.ir/article_231837_5d220e331fa57348355524dc8e672408.pdfدانشگاه علوم و معارف قرآن کریم (دانشکده علوم قرآنی اصفهان)فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن2783-33567120260421Exploring the Scientific Components of Shi’a Governance Civilization in the Quranواکاوی مؤلفه های علمی تمدن حکومت شیعی در قرآن11313223272910.22034/jksl.2025.512420.1455FAبی بی اعظمهاشمی نیادانشجوی دکتری رشتۀ تاریخ تشیع، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.0009-0009-7439-0308سیدمحمدنقیبدانشیار علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ علوم قرآنی قم، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران.0000-0002-2213-0178Journal Article20250410The present research has been compiled with the aim of examining and identifying the scientific components of Shiite civilization. The research method in this study is descriptive-analytical. According to the research findings, six scientific components can be extracted for Shiite civilization, which are: human dignity, rationality, monotheistic attitude, justice expansion, knowledge acquisition, and individual and collective hygiene. These civilization-building components have been derived from the inspiration of the Qurʾān and the sayings of the Infallibles (AS). Evidence shows that by relying on these six principles, the continuation of the construction of Shiite civilization can be pursued and revived.پژوهش پیشِرو با هدف بررسی و شناخت مؤلفههای علمی تمدن شیعه تدوین شده است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفیتحلیلی است. طبق یافتههای پژوهش، میتوان شش مؤلفۀ علمی برای تمدن شیعی استخراج کرد که عبارت است از: کرامت انسانی، عقلانیت، نگرش توحیدی، عدالتگستری، علماندوزی، بهداشت فردی و جمعی. این مؤلفههای تمدنساز با الهام از قرآن و سخنان معصومان به دست آمده است. شواهد نشان میدهد با تکیه بر این شش اصل میتوان ادامۀ ساخت تمدن شیعی را پیگیری و آن را احیا کرد.https://qcc.quran.ac.ir/article_232729_ebfefa85ffd5ae7be2d61751563732d6.pdf