دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم (دانشکده علوم قرآنی اصفهان) فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن 2783-3356 7 2 2026 06 22 An Inquiry into the Relationship between the Psychological Inimitability of the Qurʾan and the Moral Education of Learners واکاوی پیوند اعجاز روان‌شناختی قرآن و تربیت اخلاقیِ متربیان 1 24 232378 10.22034/jksl.2025.487969.1442 FA رحمن عشریه دانشیار علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم قرآنی قم، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم ، ایران. 0000-0001-5558-3221 رضا رنجبر دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم قرآنی قم، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم ، ایران. 0009-0004-6061-2866 Journal Article 2025 04 20 One of the topics in Qurʾanic sciences that has attracted the attention of many scholars in this field is the inimitability of the Holy Qurʾan. The inimitability of the Holy Qurʾan has various dimensions, including literary, rhetorical, scientific, educational, mathematical, moral, social, and psychological aspects. In the contemporary period, the psychological dimension of the Qurʾan’s inimitability has received particular attention because of its practical significance. Psychological inimitability refers to the selection of the best statements and teachings for guiding human beings, taking into account the hidden and complex dimensions of the human soul and their harmony with the human spirit. Psychological discussions have always had a direct impact on human moral education, and there is an undeniable relationship between the two, to the extent that they play an important role in human guidance and salvation. Using a descriptive-analytical method, this study aims to analyze the capacity of this type of inimitability in the moral education of learners. It concludes that the Holy Qurʾan, through its awareness of the dimensions of the human psyche and the hidden aspects of the soul that had not been uncovered by human knowledge, employs a set of psychological foundations, concepts, and principles in order to convey its guiding propositions to learners in the most dynamic and enduring manner possible and to institutionalize sound education within them. Moral education based on the implications of the psychological inimitability of the Qurʾan must take into account three levels: “macro-level explanation,” “extraction and interpretation,” and “implementation.” To establish the relationship between psychological inimitability and moral education, one may consider such axes as the soft negative method, methodical reform, institutionalization and stabilization, the use of repetition, and psychological consolidation. The psychological inimitability of the Qurʾan has a profound relationship with the moral education of learners and, through this relationship, paves the way for the formation of religious culture and civilization. <span dir="RTL" lang="FA">یکی از مباحث علوم قرآنی که توجه بسیاری از اندیشمندان این حوزه را به خود جلب کرده، بحث اعجاز قرآن کریم است.اعجاز قرآن کریم دارای جنبه‌های مختلفی از جمله ادبی، بیانی، علمی، تربیتی، ریاضی، اخلاقی، اجتماعی و روان‌شناختی است. در عصر حاضر، جنبۀ روان‌شناختی اعجاز قرآن به خاطر کاربردی بودنش مورد توجه قرار گرفته است.اعجاز روان‌شناختی، به معنای گزینش بهترین گزاره‌ها و آموزه‌ها برای هدایتِ بشر، با نظرداشت زوایای پنهان و پیچیده و هم‌خوان با روح انسان است. مباحث روان‌شناختی همواره تأثیر مستقیمی بر تربیت اخلاقی انسان داشته و رابطه‌ای غیر قابل انکار میان این دو برقرار است؛ تا آنجا که نقش مهمی در هدایت و رستگاری انسان ایفا می‌کند. این پژوهش با بهره‌گیری از روش توصیفی‌تحلیلی، با هدف تحلیل ظرفیت این گونه از اعجاز در تربیت اخلاقی متربیان بدین رهیافت رسیده است: قرآن کریم با آگاهی از شئون روان انسان و زوایای پنهان روح که مکشوفِ دانش نبوده است، مجموعه‌ای از مبادی و مفاهیم و اصول روانی را به‌ کار بسته تا گزاره‌های هدایتی را به پویاترین و ماناترین وجه ممکن، به متربیان منتقل کند و تربیت صحیح را در آنان نهادینه سازد. برای تربیت اخلاقی بر مبنای دلالت‌های اعجاز روان‌شناختی قرآن، باید سه سطحِ «تبیین کلان»، «استخراج و تفسیر» و «سطح اجرایی» مدّ نظر قرار گیرد. برای پیوند میان اعجاز روان‌شناختی و تربیت اخلاقی، می‌توان محورهایی نظیر روش سلبی نرم، اصلاح روشمند، نهادینه‌سازی و ماناسازی، اِعمال تکرار و تثبیت روان را مورد توجه قرار داد. اعجاز روان‌شناختی قرآن با تربیت اخلاقی متربیان پیوندی عمیق دارد و از این رهگذر، زمینه‌ساز شکل‌گیری فرهنگ و تمدن دینی می‌شود</span> https://qcc.quran.ac.ir/article_232378_269e1ef79942d69ff50283ba28829a72.pdf