دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم (دانشکده علوم قرآنی اصفهان) فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن 2783-3356 7 1 2026 03 21 Recognizing the Concept of Neshat (Vitality/Joy) in the Holy Quran Based on Content Analysis of Related Verses بازشناسی مفهوم نشاط در قرآن کریم بر اساس تحلیل محتوای آیات مرتبط 49 68 231531 10.22034/jksl.2025.515120.1452 FA علی جانقربان دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد مدیریت خدمات بهداشتی‌درمانی، دانشکدۀ بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران . 0009-0008-1104-1234 فائزه تقی پور دانشیار گروه علوم ارتباطات و کسب‌وکار، دانشکدۀ علوم انسانی و حقوق، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران . 0000-0003-2912-7358 زینت نجاری کارشناسی الهیات، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. 0009-0002-6367-3811 Journal Article 2025 04 09 Cheerfulness (Nashāṭ) is a concept that has internal, behavioral, and social dimensions and is associated with notions such as satisfaction, hope, smiling, and mental and social health. In the Qurʾānic perspective, cheerfulness is a state of inner happiness, heartfeltsureness, and spiritual contentment arising from connection with God, faith, gratitude for blessings, righteous deeds, and hope for divine reward. This research aims to explain the concept of cheerfulness based on a content analysis of related concepts in the verses of the Holy Qurʾān. The research method is qualitative content analysis with an inductive approach. For this purpose, a list was used as the data collection tool, and Qurʾānic software was employed to prepare and extract the relevant verses. The analysis and examination of the findings indicate that the cause or context of cheerfulness is significant and has positive or negative aspects. In general, cheerfulness can be divided into two categories: praiseworthy cheerfulness and blameworthy cheerfulness. The most important results of the research are that: praiseworthy and desirable cheerfulness from the perspective of the Holy Qurʾān includes faith-based and divine cheerfulness, which is connected to monotheistic values, spirituality, gratitude, and piety, and in the Hereafter leads to divine satisfaction and otherworldly felicity; whereas blameworthy and reprehensible cheerfulness from the perspective of the Holy Qurʾān includes non-faith-based cheerfulness, which is associated with factors such as worldly wealth and property and illegitimate pleasures, and in the Hereafter leads to fall and divine punishment. نشاط مفهومی است که جنبۀ درونی و رفتاری و اجتماعی دارد و با مفاهیمی ازجمله رضایت، امید، لبخند و سلامت روانی و اجتماعی مرتبط است. نشاط در نگرش قرآنی، حالتی از خرسندی درونی و اطمینان قلبی و رضایت روحی است که از ارتباط با خدا، ایمان، شکر نعمت، عمل صالح و امید به پاداش الهی ناشی می‌شود. این پژوهش با هدف تبیین مفهوم نشاط بر اساس تحلیل محتوای مفاهیم مرتبط در آیات قرآن کریم انجام شده است. روش تحقیق تحلیل محتوای کیفی با رویکرد استقرایی است. به این منظور، ابتدا ابزار گردآوری اطلاعات فهرست و برای تهیه و استخراج آیات مرتبط، از نرم‌افزارهای قرآنی استفاده شد. تحلیل و بررسی یافته‌ها نشان می‌دهد علت یا زمینۀ نشاط مهم و دارای وجوه مثبت یا منفی است. به‌طورکلی می‌توان نشاط را در دو دستۀ نشاط ممدوح و نشاط مذموم تقسیم‌بندی کرد. اهم نتایج حاصل از تحقیق عبارت است از اینکه: نشاط ممدوح و مطلوب از منظر قرآن کریم شامل نشاط ایمانی و الهی است و با ارزش‌های توحیدی، معنویت، شکرگزاری و تقوا ارتباط و پیوند دارد و در آخرت منتهی به رضایت الهی و سعادت اخروی می‌شود؛ اما نشاط مذموم و نکوهیده از منظر قرآن کریم شامل نشاط غیرایمانی است و با عواملی مانند مال و ثروت دنیوی و لذت‌جویی‌های غیرمشروع ارتباط دارد و در آخرت منتهی به سقوط و عذاب الهی می‌شود. https://qcc.quran.ac.ir/article_231531_6fe91ae387b8ce827f5dab237671c164.pdf