دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم (دانشکده علوم قرآنی اصفهان) فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن 2783-3356 2 2 2021 08 23 An Introduction to the Historical Components of the Qur'an مولفه های تاریخ نگاری قرآن 34 47 140128 10.22034/jksl.2021.292526.1026 FA یعقوب پناهی دانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه اصفهان مریم صبری فارغ التحصیل کارشناسی ارشد علوم قرآن دانشگاه مفید قم Journal Article 2021 06 27 The Qur'an, as the holy book of Muslims, has provided numerous recommendations for the salvation of man and his happiness in this world and the hereafter. One of these advices is to learn from the history of the past and reflect on their fate. In this regard, the Qur'an, like other historical books, describes their fate by expression of developments that took place in the lives of the previous nations and by reminding them of their deeds, he calls on human beings to walk in the path of truth and righteousness and to avoid moving in the path of oppression and darkness. Reflection on the historical verses of the Holy Qur'an indicates a special kind of historiography, which differs in insight and method from other approaches and genres of historiography. Therefore, the main research question is related to the frameworks and components of historiography in the Qur'an. In order to answer this question, an attempt has been made to critique the narration of history in the Qur'an, to identify its methodological methods, and to explain the insight that governs those methods. The Holy Quran seems to have a special approach to the representation of history in insight, method and literature, which is based on several basic principles. Among the components of historiographical methodology in the Qur'an, the following can be mentioned: utilizing human self-based intellect to understand the wisdom hidden in historical verses, study of the history of the ancients with a civilized approach to acquire historical knowledge, learning lessons and achieving happiness and finally, going through the apparent procedure of stories and their details and paying attention to the principle and reality of historical events to understand the fixed divine traditions. The method of the present study is descriptive-explanatory and based on reflection on historical verses of the Qur'an and critique of their methodology in representing events. یکی از این توصیه‌ها عبرت گرفتن از تاریخ گذشتگان و سیر و تأمل در سرنوشت آنهاست. در این باره قرآن نیز همچون سایر کتاب‌های تاریخی با بیان تحولات رخ داده در حیات‌ امت‌های پیشین، به توصیف سرنوشت آن‌ها می‌پردازد و با تذکر درباره اعمال‌شان از انسان ها می خواهد به طریق راستی و درستی قدم نهند و از حرکت در مسیر ظلم و ظلمت اجتناب کنند. تأمل در آیات تاریخی این کتاب مقدس حکایت از نوعی تاریخنگاری خاص دارد که در بینش و روش متفاوت از سایر رویکردها و ژانرهای تاریخنگارانه است. از این رو سوال اصلی پژوهش ناظر بر چهارچوب‌ها و مولفه‌های تاریخنگاری در قرآن است. برای پاسخ به این پرسش تلاش شده روایت تاریخ در قرآن نقد و بررسی شود و اسلوب‌های روشی آن احصاء و بینش حاکم بر آن‌ها تبیین شود. به‌نظر می‌رسد قرآن کریم در بازنمایی تاریخ رویکردی خاص در بینش، روش و ادبیات دارد که مبتنی بر چند اصل اساسی است؛ از جمله مولفه‌های رو‌ش‌شناسی تاریخنگاری در قرآن می‌توان به مواردی همچون بهره‌گیری از عقل خودبنیاد بشری برای پی بردن به حکمت های نهفته در آیات تاریخی، مطالعه تاریخ پیشینیان با رویکرد تمدنی برای کسب معرفت تاریخی، عبرت‌گیری و نیل به سعادت و در نهایت عبور از رویه ظاهری قصص و جزئیات آن‌ها و توجه به لب و مغز رخدادهای تاریخی برای فهم سنت‌های ثابت الهی اشاره کرد. روش پژوهش حاضر توصیفی- تبیینی و مبتنی بر تأمل در آیات تاریخی قرآن و نقد و بررسی روش‌شناسی آنها در بازنمایی رویدادهاست. https://qcc.quran.ac.ir/article_140128_828141e83bfd4841d7ed45c9601e3860.pdf