قرائت سبک زندگی قرآنی در طراحی مسکن سنتی دزفول

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

گروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

10.22034/jksl.2022.354762.1139

چکیده

معماری سنتی همواره بیان زمینه‌ای جهت خلق و بیان باورهای دینی انسان بوده و در این میان خانه مهم‌ترین کالبد متأثر از سبک زندگی است. بااین‌حال کیفیت مسکن معاصر با ورود الگوهای غربیِ زیستن در تضاد با سبک زندگی ایرانی رو به افول نهاده و نیازمند بازنگری در شیوه شکل‌دهی به خانه با تعمق در شاخصه‌های فرهنگ دینی است. در این راستا پژوهش حاضر بر آن است تا نقش آموزه‌های قرآنی را در چگونگی پیکربندی مسکن سنتی مورد تحلیل قرار دهد. هدف پژوهش شناسایی چگونگی تأثیرپذیری مسکن سنتی از سبک زندگی قرآنی به‌عنوان عنصر هدایت‌کننده فرآیند طراحی معماری است. حجم نمونه شامل پانزده خانه تاریخی در بافت قدیم شهر دزفول است. سؤال تحقیق آن است که سبک زندگی قرآنی در مسکن سنتی دزفول به چه صورتی نمود یافته است؟ روش تحقیق توصیفی تحلیلی و استدلال منطقی است و جهت تحلیل سازمان فضایی خانه‌ها علاوه بر تحلیل کیفی، از نرم‌افزار تخصصی ‌ای‌گراف استفاده شده است. یافته‌ها حاکی از آن است که بسیاری از ویژگی‌های خانه‌های دزفول به‌نحوی با متغیرهای اعتقادی هماهنگ بوده‌اند و تمامی آن‌ها بر نقش ممتاز فرهنگ دینی در جهت‌دهی و شکل‌گیری معماری تأکید دارند. نتایج نشان می‌دهد که عناصر کالبدی و فضایی متعدد متأثر از سبک زندگی قرآنی که در تحقیق حاضر موردبحث قرار گرفته است؛ در شکل‌دهی به پنج ویژگی مسکن (قناعت‌مندانه- عادلانه- محجوب- ذاکرانه- کریمانه) به‌نحو توأمان دخالت داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها