عوامل و موانع تعمیق باورهای دینی در فرهنگ عمومی جامعه ( مطالعه موردی:رویکرد شهید مطهری به دین، با تکیه بر آیات قرآن کریم)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری تاریخ اسلام

چکیده

ایمان و باورهای دینی برگرفته از کتاب‌های آسمانی همواره می‌تواند الگوی مناسبی برای سعادت‌مندی بشر در طول تاریخ باشد. چنان‌چه تاریخ نشان داده ‌است که هر موقع سطح ایمان و باور‌های دینی مردم یک جامعه افزایش یافته، اصلاحات اجتماعی و بحران‌ها بهتر مدیریت شده و آرامش در جامعه گسترش یافته است و هر موقع این سطح در بین جامعه کاهش یافته، معضلات اجتماعی و به تبع آن آسیب‌های اجتماعی افزایش یافته است.
به همن دلیل است که در تاریخ معاصر به خصوص در دهه 20 تا 50 هجری جریان‌های مختلف علمی سیاسی سعی در تعریفی از دین و فرهنگ دین‌داری بودند که بتوانند جامعه را با خود همراه نمایند. در این بین‌اندیشمندانی همچون شهید مطهری با استفاده از علوم روز و با تبیینی قرآنی سعی در بیان معارف اسلامی داشت که هم از یک سو برای افکار معاند سدی ایجاد کند و هم از سوئی برای جویندگان حقیقی معارف اسلامی، مطالبی ارزشمند ارائه نماید. در این مقاله با استفاده از روش توصیفی-کتابخانه‌ای در پی تبیین عوامل و موانع تعمیق ایمان و باورهادی دینی در فرهنگ عمومی جامعه از دیدگاه شهید مطهری با تکیه بر آیات قرآن کریم هستیم که نتایجی همچون لزوم جهان بینی توحیدی، آموزش بر مبنای فطرت الهی را جزو عوامل و نحله‌های فکری، تقیه، محبت افراطی به اولیاء الهی و .. را از موانع دست یابی به این مهم در می‌یابیم.

کلیدواژه‌ها


آوتوِیت، ویلیام و تام باتامور (1392)، فرهنگ علوم اجتماعی قرن بیستم، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: نشر نی، چاپ اول.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم (بی‌تا)، لسان العرب، بیروت: دار الفکر ـ دار صادر.
الیاده، میرچا (1365)، دین‌پژوهى، ترجمه بهاءالدین خرمشاهى، تهران: پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى.
برونوفسکی، جیکوب و بروس مازلیش (1378)، سیر اندیشه در غرب از لئوناردو تا هگل، ترجمه کاظم فیروزمند،  تبریز: نشر اختر.
دورکیم، امیل (1383)، صور بنیانی حیات دینی، ترجمه باقر پرهام، تهران: نشر مرکز.
 سبحانی، جعفر (1428)، محاضرات فی الالهیات، قم: مؤسسه امام صادق ع.
سگال، رابرت (1391)، راهنمای دین‌پژوهی؛ آشنایی با رویکرد در مطالعه ادیان؛ ترجمه و توضیح محسن زندی و محمد حقانی فضل، قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.
شجاعی زند، علی‌رضا (1388)، جامعه‌شناسی دینی، تهران: نشر نی.
شهرستانی، عبدالکریم (1404)، الملل والنحل، لبنان: دار المعرفة.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1367)، تفسیر المیزان، ترجمه ناصر مکارم شیرازی، قم: بنیاد علمی فرهنگی علامه طباطبایی.
فنایی، ابوالقاسم (1375)، درآمدی بر فلسفه دین و کلام جدید، قم: انتشارات اشراق.
کوزر، لوئیس (1392)، زندگى و اندیشه بزرگان جامعه‏شناسى، ترجمه محسن ثلاثى، تهران: انتشارات علمی.
مجلسی، محمدباقر (1404)، بحار الأنوار، لبنان: مؤسسة الوفاء.
محمدی، مجید (1374)، دین‌شناسی معاصر، تهران: قطره.
محمدرضائی، محمد (1382)، «نگاهی به دین‌پژوهی»، قبسات، دوره هشتم، شماره 39، بهار 1382.
مشکور، محمدجواد (1350)، اخبار سلاجقه روم (به انضمام مختصر سلجوقنامه ابن‌بی‏بی‏)،  تهران: کتابفروشی تهران.
مطهری، مرتضی (1395)، گریز از ایمان گریز از عمل، قم: صدرا.
---------- (1377)، مجموعه آثارشهید مطهری، قم: صدرا.
مک کواری، جان (1375)، تفکر دینی در قرن بیستم،  ترجمه عباس شیخ‌شعاعی و محمد محمدرضایی، قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
مهرنیا، حسن (1392)، «تبیین، بررسی و نقد اندیشه دینی کانت»، دوفصلنامه علمی ـ تخصصی تحول در علوم انسانی، دوره1، شماره1، پاییز و زمستان 1392.
همیلتون، ملکم (1392)، جامعه‌شناسی دینی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر ثالث.
دوره 2، تابستان 1400 - شماره پیاپی 4
همه مقالات پژوهشی است
شهریور 1400
صفحه 98-119
  • تاریخ دریافت: 02 آبان 1400
  • تاریخ بازنگری: 06 آبان 1400
  • تاریخ پذیرش: 24 آبان 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 24 آبان 1400